Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 25

Rishi: Ṛgvedic provenance (Savitar hymn material), adopted into VS; specific seer to be fixed by RV parallel identification
Devata: Savitar
Chandas: Triṣṭubh/Jagatī complex (requires RV-parallel verification for exact metrical assignment)

अ॒भि त्यं दे॒वᳪ स॑वि॒तार॑मो॒ण्यो॒: क॒विक्र॑तु॒मर्चा॑मि स॒त्यस॑वᳪ रत्न॒धाम॒भि प्रि॒यं म॒तिं क॒विम् । ऊ॒र्ध्वा यस्या॒मति॒र्भा अदि॑द्युत॒त्सवी॑मनि॒ हिर॑ण्यपाणिरमिमीत सु॒क्रतु॑: कृ॒पा स्व॑: । प्र॒जाभ्य॑स्त्वा प्र॒जास्त्वा॑ ऽनु॒प्राण॑न्तु प्र॒जास्त्वम॑नु॒प्राणि॑हि

abhí tyáṃ deváṃ savitā́ram oṇyòḥ kavíkratum árcāmi satyásavaṃ ratnadhā́mam abhí priyā́ṃ matíṃ kavím | ūrdhvā́ yasyā́matir bhā́ ádidyutat savī́mani híraṇyapāṇir amimīta sukrátuḥ kṛpā́ svàḥ | prajā́bhyas tvā prajā́s tvā ’nuprā́ṇantu prajā́s tvám anuprā́ṇihi

أُسبِّحُ ذلك الإلهَ سافيتار—الحكيمَ في المشورة، صادقَ الدَّفْع، خازنَ الكنوز؛ وأُسبِّحُ الفكرةَ المحبوبةَ للـرائي (ṛṣi). مستقيمٌ قصدُه؛ وقد أشرق نورُه في مساره؛ ذو اليدِ الذهبية، حسنُ العزم، قاسَ السماءَ بقوةٍ رحيمة. للكائناتِ أنتَ!—فلتتنفّسِ الكائناتُ معك؛ وتنفّسْ أنتَ مع الكائنات.

अ॒भि । त्यम् । दे॒वम् । स॑वि॒तारम् । ओ॒ण्योः । क॒वि-क्र॑तुम् । अर्चा॑मि । स॒त्य-स॑वम् । रत्न॒-धामम् । अ॒भि । प्रि॒याम् । म॒तिम् । क॒विम् । ऊ॒र्ध्वा । यस्य । आ॒मतिः । भा॒ः । अदि॑द्युतत् । सवी॑मनि । हिर॑ण्य-पाणिः । अ॒मि॒मी॒त । सु॒-क्र॑तुः । कृ॒पा । स्वः । प्र॒जाभ्यः । त्वा । प्र॒जाः । त्वा । अनु॒-प्राण॑न्तु । प्र॒जाः । त्वम् । अनु॒-प्राणि॑हि

अभिtowards, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि
त्यम्that (him)
त्यम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवम्the god
देवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव
सवितारम्Savitṛ (the impeller)
सवितारम्:
Karma
TypeNoun
Rootसवितृ
ओण्यःthe beneficent/quick-moving (one)
ओण्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootओण्य (विशेषण-प्रातिपदिक)
कविक्रतुम्him whose resolve is that of a seer
कविक्रतुम्:
Karma
TypeNoun
Rootकवि-क्रतु (समास)
अर्चामिI praise
अर्चामि:
TypeVerb
Rootअर्च्
सत्यसवम्of true impulsion
सत्यसवम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्य-सव (समास) / सव
रत्नधामwhose abode is treasure
रत्नधाम:
Karma
TypeNoun
Rootरत्न-धामन् (समास) / धामन्
अभिtowards
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रिय
मतिम्thought, intention
मतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमति
कविम्the seer
कविम्:
Karma
TypeNoun
Rootकवि
ऊर्ध्वाupright, lofty
ऊर्ध्वा:
Kartā
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व
यस्यwhose
यस्य:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अमतिःunfailing thought (not-errant mind)
अमतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअ-मति (नञ्-समास) / मति
भाःlight, radiance
भाः:
Kartā
TypeNoun
Rootभा (स्त्री/नपुं प्रातिपदिक) अथवा भास्
अदिद्युतत्has shone forth
अदिद्युतत्:
TypeVerb
Rootद्युत्
सवीमनिin the impelling (act/realm)
सवीमनि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसवीमन (प्रातिपदिक)
हिरण्यपाणिःthe golden-handed (one)
हिरण्यपाणिः:
Kartā
TypeNoun
Rootहिरण्य-पाणि (समास) / पाणि
अमिमीतhas measured out
अमिमीत:
TypeVerb
Rootमा (मिमेते) / मा-धातु (माने/मितौ)
सुक्रतुःof good resolve
सुक्रतुः:
Kartā
TypeNoun
Rootसु-क्रतु (समास) / क्रतु
कृपाcompassion, grace
कृपा:
Kartā
TypeNoun
Rootकृपा
स्वःheaven, the luminous world
स्वः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootस्वर्
प्रजाभ्यःfor the creatures/offspring
प्रजाभ्यः:
Sampradāna
TypeNoun
Rootप्रजा
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
प्रजाःcreatures, offspring
प्रजाः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्रजा
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अनुafter, along
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
प्राणन्तुlet them breathe/follow with life
प्राणन्तु:
TypeVerb
Rootप्र-अन् (प्राण्) / अन्
प्रजाःoffspring
प्रजाः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्रजा
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद्
अनुafter, along
अनु:
TypeIndeclinable
Rootअनु
प्राणिहिdo breathe/follow with life
प्राणिहि:
TypeVerb
Rootप्र-अन् (प्राण्) / अन्
S
Savitṛ (Savitar)
P
Prajā (creatures/offspring)