Shukla Yajur Veda — Adhyaya 34, Mantra 58
Rishi: Traditionally connected with Bṛhaspati/Āṅgirasa lineages (as in RV parallels); in VS transmission treated as śruti-mantra without separate r̥ṣi rubric in many paddhatis.
Devata: Brahmaṇaspati (Bṛhaspati).
Chandas: Triṣṭubh (RV-style cadence; to be verified against pada-count in the local recension).
Samhita Patha (Devanagari)
ब्रह्म॑णस्पते॒ त्वम॒स्य य॒न्ता सू॒क्तस्य॑ बोधि॒ तन॑यं च जिन्व । विश्वं॒ तद्भ॒द्रं यदव॑न्ति दे॒वा बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीरा॑: ।।
Transliteration
bráhmaṇaspate tvám asyá yantā sūktásya bodhi tánayaṃ ca jinva | víśvaṃ tád bhadráṃ yád ávanti devā́ bṛhád vadema vidáthe suvī́rāḥ ||
Translation
يا بْرَهْمَنَسْپَتي (Brahmaṇaspati)، أنتَ هادي هذا الطقس: انتبهْ للترنيمةِ الحسنةِ القول، وأحيِ النَّسل. كلُّ ما هو مباركٌ هو ما تُؤيِّده الآلهة—فلنَنطِقْ بالعظيمِ في مجلسِ العبادة، ذوي أبطالٍ صالحين. هو الذي صنعَ هذه كلَّها، فيشْفَكَرْمَن (Viśvakarman)، وهو أبونا—يا سَيِّدَ القوت (Annapati)، أعطِنا من الطعام.
Padapatha (Word Analysis)
ब्रह्मणः-पते । त्वम् । अस्य । यन्ता । सूक्तस्य । बोधि । तनयम् । च । जिन्व । विश्वम् । तत् । भद्रम् । यत् । अवन्ति । देवाः । बृहद् । वदेम । विदथे । सु-वीराः ।
Word by Word
ब्रह्मणस्पतेO Lord of sacred prayer (Brahmaṇaspati)
ब्रह्मणस्पते:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeNoun
Rootब्रह्मणस्-पति (प्रातिपदिक) < ब्रह्मन् + पति
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof this
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यन्ताcontroller, guide
यन्ता:
कर्तृ (त्वम् के विशेषण/समपद)
TypeNoun
Rootयन्तृ (प्रातिपदिक; √यम् ‘नियच्छति’ से)
सूक्तस्यof the well-spoken hymn
सूक्तस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूक्त (प्रातिपदिक)
बोधिbe aware; awaken; take notice
बोधि:
क्रिया
TypeVerb
Root√बुध् (बोधने)
तनयम्offspring, son
तनयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच
जिन्वstrengthen; invigorate
जिन्व:
क्रिया
TypeVerb
Root√जिव्/√जिन् (प्रीणने/वर्धने; वैदिक ‘जिन्व’)
विश्वम्all; the whole
विश्वम्:
कर्म (यद्-उपवाक्ये) / विषय
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्तृ/कर्म (संदर्भानुसार) तथा ‘विश्वम्’ का निर्देश
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भद्रम्auspicious; good
भद्रम्:
विशेषण (विश्वम्/तत्)
TypeAdjective
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
सम्बन्ध (यद्-तद्)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अवन्तिprotect; favor
अवन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√अव् (रक्षणे/पालने)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
बृहद्वदेमmay we speak greatly/nobly
बृहद्वदेम:
क्रिया
TypeVerb
Root√वद् (भाषणे)
विदथेin the rite/assembly (vidatha)
विदथे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक)
सुवीराःhaving good heroes/strong sons; well-manned
सुवीराः:
कर्तृ (वदेम के कर्तृ ‘वयम्’ का विशेषण)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसुवीर (प्रातिपदिक: सु- + वीर)
यःwho
यः:
कर्तृ (उपवाक्ये)
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इमाःthese
इमाः:
कर्म
TypePronoun (demonstrative)
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
विश्वाःall
विश्वाः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
विश्वकर्माViśvakarman (the All-maker)
विश्वकर्मा:
कर्तृ (यः…)
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
कर्तृ
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / of us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (संदर्भानुसार)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पिताfather
पिता:
कर्तृ/समपद (विश्वकर्मा का)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
अन्नपतेO Lord of food
अन्नपते:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअन्न-पति (प्रातिपदिक)
अन्नस्यof food
अन्नस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
नःto us
नः:
सम्प्रदान (देहि के)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देहिgive
देहि:
क्रिया
TypeVerb
Root√दा (दाने)
Entities Mentioned
B
Brahmaṇaspati (Bṛhaspati)V
ViśvakarmanA
Annapati (Lord of Food)D
Devas (the Gods collectively)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes