Mantra 2
Rishi: Śukla-Yajurveda reflective mantra tradition
Devata: Manas / Yajña as immanent ‘yakṣa’ (wondrous potency)
Chandas: Anuṣṭubh-like (to be confirmed by metrical count).
Samhita Patha (Devanagari)
येन॒ कर्मा॑ण्य॒पसो॑ मनी॒षिणो॑ य॒ज्ञे कृ॒ण्वन्ति॑ वि॒दथे॑षु॒ धीरा॑: । यद॑पू॒र्वं य॒क्षम॒न्तः प्र॒जानां॒ तन्मे॒ मन॑: शि॒वस॑ङ्कल्पमस्तु
Transliteration
yéna कर्मā́ṇy apáso manīṣíṇo yajñé kṛṇvánti vidáthéṣu dhī́rāḥ | yád apū́rvaṃ yákṣam ántaḥ prajānā́ṃ tán me mánaḥ śivásaṅkalpam astu
Translation
بهِ يُنجِزُ الحكماءُ الثابتونَ الأعمالَ في اليَجْنَة (yajña) في مجامعِ الشعائر؛ وتلك القوّةُ العجيبةُ غيرُ المسبوقةِ الكامنةُ في الكائنات—فليكنْ ذهني ذا عزمٍ مباركٍ ميمون.
Padapatha (Word Analysis)
येन॑ । कर्मा॑णि । अ॒पसः॑ । म॒नी॒षिणः॑ । य॒ज्ञे । कृ॒ण्वन्ति॑ । वि॒दथे॑षु । धीरा॑ः । यत् । अ॒पू॒र्वम् । य॒क्षम् । अ॒न्तः । प्र॒जानाम् । तत् । मे॒ । मनः॑ । शि॒व-स॑ङ्कल्पम् । अ॒स्तु॒ ।
Word by Word
येनby which
येन:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कर्माणिactions, rites
कर्माणि:
Karma
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
अपसःworks, labours
अपसः:
Karma
TypeNoun
Rootअपस् (प्रातिपदिक)
मनीषिणःthe wise (thinkers)
मनीषिणः:
Kartā
TypeNoun
Rootमनीषिन् (प्रातिपदिक)
यज्ञेin the sacrifice
यज्ञे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
कृण्वन्तिthey perform / they do
कृण्वन्ति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
विदथेषुin the assemblies/rites
विदथेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootविदथ (प्रातिपदिक)
धीराःsteadfast, wise
धीराः:
Kartā
TypeAdjective
Rootधीर (प्रातिपदिक)
यत्which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अपूर्वम्unprecedented, not-before
अपूर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअपूर्व (प्रातिपदिक)
यक्षमन्तःdesiring/striving (to obtain), seeking
यक्षमन्तः:
Kartā
TypeParticiple
Rootयक्ष् (धातु) → यक्षमन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक; शतृ/वर्तमान-कृदन्त)
प्रजानाम्of the creatures/people
प्रजानाम्:
(सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
(सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मनःmind
मनः:
Kartā
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
शिवसङ्कल्पम्of auspicious resolve
शिवसङ्कल्पम्:
Kartā
TypeAdjective
Rootशिव-सङ्कल्प (समास-प्रातिपदिक; कर्मधारयः)
अस्तुmay it be
अस्तु:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Entities Mentioned
M
Manas (Mind)Y
Yajña (as immanent yakṣa/potency)S
Sādhya/Ṛtvij-ideal (mānīṣiṇaḥ, dhīrāḥ)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes