Mantra 5
Rishi: Yājñavalkya-tradition (school attribution).
Devata: Śrī; Rājan/Samrāṭ/Virāṭ (royal sovereignty as functional devatā).
Chandas: Yajus (prose).
Samhita Patha (Devanagari)
शिरो॑ मे॒ श्रीर्यशो॒ मुखं॒ त्विषि॒: केशा॑श्च॒ श्मश्रू॑णि । राजा॑ मे प्रा॒णो अ॒मृत॑ᳪ स॒म्राट् चक्षु॑र्वि॒राट् श्रोत्र॑म्
Transliteration
śíro me śrī́r yáśo múkhaṃ tvíṣiḥ kéśāś ca śmaśrū́ṇi | rājā́ me prāṇó amṛ́taṃ samrā́ṭ cákṣur virā́ṭ śrótram
Translation
رأسي هو «شْرِي» (البركة والنعمة)؛ وشهرتي هي الفم؛ واللمعان في الشعر واللحية. والملوكيّة هي نَفَسي؛ و«أَمْرِتَا» (اللاّموت) هي السيادة الشاملة؛ والعين هي القدرةُ واسعةُ السلطان؛ والأذنُ لي.
Padapatha (Word Analysis)
शिरः॑ । मे॒ । श्रीः । यशः॑ । मुख॑म् । त्विषिः॑ । केशाः॑ । च॒ । श्मश्रू॑णि । राजा॑ । मे॒ । प्रा॒णः । अ॒मृत॑म् । स॒म्राट् । चक्षुः॑ । वि॒राट् । श्रोत्र॑म्
Word by Word
शिरःhead
शिरः:
Karma
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
मेmy / of me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
श्रीःsplendour, prosperity
श्रीः:
Kartā
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
यशःfame, glory
यशः:
Karma
TypeNoun
Rootयशस् (प्रातिपदिक)
मुखम्mouth, face
मुखम्:
Karma
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
त्विषिःradiance, brilliance
त्विषिः:
Kartā
TypeNoun
Rootत्विष् (प्रातिपदिक)
केशाःhairs (of the head)
केशाः:
Kartā
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
श्मश्रूणिbeard-hairs, moustaches
श्मश्रूणि:
Karma
TypeNoun
Rootश्मश्रु (प्रातिपदिक)
राजाking
राजा:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
मेmy / of me
मे:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
प्राणःbreath, life-force
प्राणः:
Kartā
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortality; ambrosia
अमृतम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
सम्राट्emperor, sovereign
सम्राट्:
Kartā
TypeNoun
Rootसम्राज्/सम्राट् (प्रातिपदिक)
चक्षुःeye, sight
चक्षुः:
Karma
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
विराट्Virāṭ; the all-pervading (sovereign)
विराट्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootविराज्/विराट् (प्रातिपदिक)
श्रोत्रम्ear, hearing
श्रोत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्रोत्र (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
Ś
ŚrīY
YaśasR
Rājan (Kingship)S
Samrāṭ (Universal sovereignty)V
Virāṭ (Wide-ruling power)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes