Mantra 39
Rishi: Traditional: attributed within the Soma liturgy to Ṛgvedic seers of Indra-hymns (Anukramaṇī-based assignment; not uniquely Yājñavalkya)
Devata: Indra (Harivān)
Chandas: Triṣṭubh (predominant in VS 20 Soma liturgy)
Samhita Patha (Devanagari)
जु॒षा॒णो ब॒र्हिर्हरि॑वान् न॒ इन्द्र॑ः प्रा॒चीन॑ᳪ सीदत् प्र॒दिशा॑ पृथि॒व्याः । उ॒रु॒प्रथा॒ः प्रथ॑मानᳪ स्यो॒नमा॑दि॒त्यैर॒क्तं वसु॑भिः स॒जोषा॑ः
Transliteration
juṣāṇó barhír harivān na índraḥ prācīnáṃ sīdat pradiśā pṛthivyāḥ | urúprathāḥ prathamānáṃ syónam ādityáir aktáṃ vásubhiḥ sajóṣāḥ ||
Translation
ليجلس إندرا، ربُّ الجيادِ الشُّقر، راضيًا قابِلًا البَرْهِس، مُواجِهًا الشرقَ في الجهةِ الأماميةِ من الأرض؛—(ليجلس) على المقعدِ الواسعِ الامتداد، الأوّل، الميمون، الممسوحِ بالدهنِ مع الآدِتْيَات، المتآلفِ مع الفَسُو.
Padapatha (Word Analysis)
जुषाणः । बर्हिः । हरिवान् । नः । इन्द्रः । प्राचीनम् । सीदत् । प्रदिशा । पृथिव्याः । उरुप्रथाः । प्रथमानम् । स्योनम् । आदित्यैः । अक्तम् । वसुभिः । सजोषाः
Word by Word
जुषाणःbeing pleased; gladly accepting
जुषाणः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootजुष् (धातु) → जुषाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
बर्हिःthe sacred grass (barhis)
बर्हिः:
Karma
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
हरिवान्possessing the bay steeds
हरिवान्:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootहरिवत् (प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna (हितार्थे—‘अस्माकम्/अस्मभ्यं’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Kartā
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
प्राचीनम्eastward; facing the east
प्राचीनम्:
Karma (उपवेशनस्य लक्ष्य-देशः)
TypeAdjective
Rootप्राचीन (प्रातिपदिक)
सीदत्let (him) sit; may he take his seat
सीदत्:
(क्रिया) —
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
प्रदिशाby/according to the direction (quarter)
प्रदिशा:
Karaṇa/Adhikaraṇa (दिशा-निर्देशेन)
TypeNoun
Rootप्रदिश् (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
उरुप्रथाःwide-spreading; broad-expanding
उरुप्रथाः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootउरुप्रथा (प्रातिपदिक; उरु + प्रथा)
प्रथमम्first; foremost
प्रथमम्:
Karma (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
स्योनम्pleasant/comfortable seat; kindly resting-place
स्योनम्:
Karma (सीदत्—उपवेशन-स्थानम्)
TypeNoun/Adjective
Rootस्योन (प्रातिपदिक)
आदित्यैःwith the Ādityas
आदित्यैः:
Karaṇa (सह/समवायार्थे)
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
अक्तम्anointed; joined/associated
अक्तम्:
Karma (स्योनम् इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Participle
Rootअञ्ज् (धातु) → अक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
वसुभिःwith the Vasus
वसुभिः:
Karaṇa (सह/समवायार्थे)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
सजोषाःin concord; in companionship; harmoniously
सजोषाः:
Kartā (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसजोषस् (प्रातिपदिक; स- + जोषस्)
Entities Mentioned
I
Indra (Harivān)Ā
ĀdityasV
VasusRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes