Mantra 72
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (anukramaṇī attribution uncertain).
Devata: Suparṇa/Garutmān (often interpreted as Agni or the altar-bird principle).
Chandas: Triṣṭubh (dominant cadence; mixed prose-like imperatives possible in ritual mantras).
Samhita Patha (Devanagari)
सु॒प॒र्णो॒ऽसि ग॒रुत्मा॑न् पृ॒ष्ठे पृ॑थि॒व्याः सी॑द । भा॒साऽन्तरि॑क्ष॒मा पृ॑ण॒ ज्योति॑षा॒ दिव॒मुत्त॑भान॒ तेज॑सा॒ दिश॒ उद्दृ॑ᳪह
Transliteration
supárṇo ’si garútmān pṛṣṭhé pṛthivyā́ḥ sīda | bhā́sā ’ntárikṣam ā́ pṛṇa jyótiṣā dívam uttabhāna téjasā díśa úd dṛṃha
Translation
أنتَ سُبَرْنَةُ (Suparṇa)، غارُتْمَانُ ذو الجناحين البهيّين؛ فاجلسْ على ظهرِ الأرض. وبضيائِكَ املأِ الفضاءَ (أنتَريكشا antarikṣa)؛ وبنورِكَ اسنِدِ السماء؛ وببهائِكَ ثبِّتِ الجهات.
Padapatha (Word Analysis)
सु॒प॒र्णः । अ॒सि । ग॒रुत्मा॑न् । पृ॒ष्ठे । पृ॒थि॒व्याः । सी॑द । भा॒सा । अ॒न्तरि॑क्षम् । आ । पृ॑ण । ज्योति॑षा । दिव॑म् । उत् । त॒भा॒न । तेज॑सा । दिशः॑ । उत् । दृ॒ᳪह
Word by Word
सुपर्णः(you are) the fair-winged one
सुपर्णः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootसुपर्ण (प्रातिपदिक) < सु- + पर्ण
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
गरुत्मान्Garutmān (the winged one, Garuḍa)
गरुत्मान्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootगरुत्मन् (प्रातिपदिक)
पृष्ठेon the back/surface
पृष्ठे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
—
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
सीदsit; take your seat
सीद:
—
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
भासाwith radiance/light
भासा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootभासा (प्रातिपदिक) < भास्
अन्तरिक्षम्the midspace/atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
आtowards; completely
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
पृणfill
पृण:
—
TypeVerb
Rootपॄ/पृ (धातु; ‘पूरणे’)
ज्योतिषाwith light
ज्योतिषा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
दिवम्heaven; the sky
दिवम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक: दिव)
उत्up; forth
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/अव्यय)
स्तभानsupport; prop up
स्तभान:
—
TypeVerb
Rootस्तभ् (धातु; ‘स्तम्भने’)
तेजसाwith brilliance; with power
तेजसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
दिशःthe directions/quarters
दिशः:
Karma
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
उत्up; out
उत्:
—
TypeIndeclinable
Rootउत् (उपसर्ग/अव्यय)
दृंहmake firm; strengthen
दृंह:
—
TypeVerb
Rootदृंह्/दृह् (धातु; ‘वर्धने/स्थिरीकरणे’)
Entities Mentioned
S
Suparṇa (Fair-winged One)G
GarutmānD
Dik-devatās (Guardians of the Quarters)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes