Mantra 69
Rishi: Vājasaneyin ritual tradition (anukramaṇī attribution uncertain).
Devata: Agni.
Chandas: Triṣṭubh.
Samhita Patha (Devanagari)
अग्ने॒ प्रेहि॑ प्रथ॒मो दे॑वय॒तां चक्षु॑र्दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् । इय॑क्षमाणा॒ भृगु॑भिः स॒जोषा॒: स्व॒र्यन्तु॒ यज॑मानाः स्व॒स्ति
Transliteration
agne préhi prathamó devayatā́ṃ cákṣur devā́nām utá mártyānām | íyakṣamāṇā bhṛgúbhiḥ sajóṣāḥ svaryántu yájamānāḥ svastí
Translation
يا أغني، تقدَّم إلى الأمام، أنت الأوّل بين ذوي النزعة الإلهية، عينُ الآلهة وكذلك عينُ البشر الفانين. ومع البْهْرِغُو (Bhṛgu) في صحبةٍ واحدة، ونحن متشوّقون إلى القربان، فليظفر اليَجَمانا (yajamāna) بالعالَم السماوي—سلامٌ وعافية!
Padapatha (Word Analysis)
अग्ने॒ । प्र । इहि । प्र॒थ॒मः । दे॒व॒य॒ताम् । चक्षुः॑ । दे॒वाना॑म् । उ॒त । मर्त्या॑नाम् । इय॑क्षमाणाः । भृगु॑भिः । स॒-जो॒षाः । स्व॒र्यन्तु॑ । यज॑मानाः । स्व॒स्ति
Word by Word
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग)
एहिgo (come forth)
एहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootइ (धातु)
प्रथमःthe first
प्रथमः:
विशेषण (कर्तृ)
TypeAdjective
Rootप्रथम- (प्रातिपदिक)
देवयताम्of the god-seeking (worshippers)
देवयताम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun/Adjective
Rootदेवयत्- (प्रातिपदिक; वर्तमानकृदन्त-शतृ/शानच्-आधार)
चक्षुःeye, vision
चक्षुः:
कर्तृ/प्राधान्य (समासार्थे)
TypeNoun
Rootचक्षुस्- (प्रातिपदिक)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदेव- (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
मर्त्यानाम्of mortals
मर्त्यानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootमर्त्य- (प्रातिपदिक)
इयक्षमाणाःdesiring to sacrifice / about to worship
इयक्षमाणाः:
कर्तृ (यजमानाः इति सह)
TypeParticiple
Rootयज् (धातु) + सन् (इच्छार्थ) → यक्ष्; शानच् (वर्तमानकृदन्त)
भृगुभिःwith the Bhṛgus
भृगुभिः:
सह/साधन (करणभावे)
TypeNoun
Rootभृगु- (प्रातिपदिक)
सजोषाःin concord, together-pleased
सजोषाः:
विशेषण (इयक्षमाणाः/यजमानाः)
TypeAdjective
Rootसजोषस्- (प्रातिपदिक; ‘स’ + जोषस् ‘सन्तोष/अनुराग’)
स्वर्यन्तुmay they go to heaven / attain the sun-world
स्वर्यन्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootस्वृ/स्वर् (धातु; ‘स्वर्’ गत्यर्थ/दीप्त्यर्थ)
यजमानाःthe sacrificers
यजमानाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootयजमान- (प्रातिपदिक; यज् धातोः वर्तमानकृदन्त-मानिन्/शानच्-आधार)
स्वस्तिwell-being, auspiciousness
स्वस्ति:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वस्ति (निपात/अव्यय; सु + अस्ति)
Entities Mentioned
A
AgniB
Bhṛgus (as a sacred priestly lineage)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes