Shukla Yajur Veda — Adhyaya 16, Mantra 10
Rishi: Vājasaneyin transmission (Yājñavalkya lineage attribution in later tradition)
Devata: Rudra Kapardin
Chandas: Yajus-formula with ṛgvedic diction; treated as yajus in praxis
Samhita Patha (Devanagari)
विज्यं॒ धनु॑: कप॒र्दिनो॒ विश॑ल्यो॒ वाण॑वाँ२ उ॒त । अने॑शन्नस्य॒ या इष॑व आ॒भुर॑स्य निषङ्ग॒धिः
Transliteration
víjyam dhánuḥ kapardíno víśalyo vā́ṇavāṁ2 utá | áneśann asya yā́ íṣava ā́bhur asya niṣaṅgadhíḥ
Translation
ليكن قوسُ ذي الشَّعرِ المُعقَّد (كَبَردِن) منزوعَ الوتر؛ ولتكن سهامُه بلا شَوْكٍ، ومع ذلك فهو حاملٌ للسهام. ولتكن سهامُه غيرَ مُؤذية؛ وليكن جُعبتُه (niṣaṅga) وحاملُها غيرَ مُؤذيين.
Padapatha (Word Analysis)
वि-ज्यम् । धनुः । कपर्दिनः । वि-शल्यः । वाण-वान् । उत । अनेशन् । अस्य । याः । इषवः । आभुः । अस्य । निषङ्ग-धिः
Word by Word
विज्यम्without a bowstring (unstrung)
विज्यम्:
विशेषण (कर्म/कर्तृ-पदस्य)
TypeAdjective
Rootविज्य (प्रातिपदिक; वि+ज्या ‘धनुषि प्रत्यञ्चा’)
धनुःbow
धनुः:
कर्म (आभुः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधनुस् (प्रातिपदिक)
कपर्दिनःof the matted-haired one (Rudra)
कपर्दिनः:
सम्बन्ध (अस्य इत्यर्थे) / षष्ठी-सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective
Rootकपर्दिन् (प्रातिपदिक)
विशल्यःunwounding; free from barbs/shafts (harmless)
विशल्यः:
कर्तृ (वाणवान् इत्यस्य विशेषण) / विशेषण
TypeAdjective
Rootविशल्य (प्रातिपदिक; वि+शल्/शल्य ‘शल्यरहित’)
वाणवान्having arrows
वाणवान्:
कर्तृ (अनेशन् इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootवाणवत् (प्रातिपदिक; वाण ‘बाण’ + वत्)
उतand; also
उत:
समुच्चय/अन्वय (and/also)
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
अनेशन्they did not harm / they did not injure
अनेशन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootनश् (धातु; ‘नश्’ = नाशयति/क्षिणोति; यहाँ ‘न-ईश्’ इति न, अपि तु √नश्)
अस्यof him
अस्य:
सम्बन्ध (of him/this one)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
याःwhich (those)
याः:
कर्तृ (आभुः इत्यस्य)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इषवःarrows
इषवः:
कर्तृ (आभुः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइषु (प्रातिपदिक)
आभुःhave been / became / were
आभुः:
क्रिया
TypeVerb
Rootभू (धातु) + आ- (उपसर्ग)
अस्यof him
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
निषङ्गधिःthe quiver-holder / the bearer of the quiver
निषङ्गधिः:
कर्तृ/विशेष्य (अस्य इत्यस्य सम्बन्धी) अथवा नामपद
TypeNoun
Rootनिषङ्गधि (प्रातिपदिक; निषङ्ग ‘तूणीर/निषङ्ग’ + धि ‘धारण/आधार’)
Entities Mentioned
R
Rudra (Kapardin)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes