Previous Mantra
Next Mantra

Shukla Yajur Veda — Adhyaya 14, Mantra 8

Rishi: Yājñavalkya-tradition (White Yajus school attribution)
Devata: Prāṇa (vital airs) with cosmic supports (Āpaḥ, Oṣadhayaḥ, Parjanya as rain-impulsion)
Chandas: Yajus (prose formula; mixed cadence)

प्रा॒णं मे॑ पाह्यपा॒नं मे॑ पाहि व्या॒नं मे॑ पाहि॒ चक्षु॑र्म उ॒र्व्या वि भा॑हि॒ श्रोत्रं॑ मे श्लोकय । अ॒पः पि॒न्वौष॑धीर्जिन्व द्वि॒पाद॑व चतु॑ष्पात् पाहि दि॒वो वृष्टि॒मेर॑य

prā́ṇaṃ me pāhy apānáṃ me pāhi vyānáṃ me pāhi cákṣur ma urvyā́ ví bhāhi śrótraṃ me ślokaya | apáḥ pinv auṣadhī́r jinva dvipā́dāṃś ca cátuṣpāt pāhi divó vṛ́ṣṭim īraya

احفَظْ prāṇa لي (نَفَسَ الدُّخول)، واحفَظْ apāna لي (نَفَسَ الخروج)، واحفَظْ vyāna لي (النَّفَسَ الساري). أَشْرِقْ بعينيَّ على الأرضِ الواسعة؛ واجعلْ سمعي واضحاً جليّاً. أَحْيِ المياهَ؛ وأَحْيِ النباتاتِ؛ واحفَظْ ذواتِ القَدَمَيْن وذواتِ الأربع؛ ومن السماء ادفعْ المطرَ وانثرْه.

प्रा॒णम् । मे॒ । पा॒हि॒ । अ॒पा॒नम् । मे॒ । पा॒हि॒ । व्या॒नम् । मे॒ । पा॒हि॒ । चक्षुः॑ । मे॒ । उ॒र्व्याः । वि । भा॒हि॒ । श्रोत्र॑म् । मे॒ । श्लो॒क॒य॒ । अ॒पः । पि॒न्व॒ । ओष॑धीः । जि॒न्व॒ । द्वि॒पादः । च॒ । चतु॑ष्पात् । पा॒हि॒ । दि॒वः । वृष्टि॑म् । ई॒र॒य॒

प्राणम्breath (in-breath), vital air
प्राणम्:
कर्म
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु, ‘to protect’)
अपानम्down-breath, apāna
अपानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअपान (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा
व्यानम्pervading breath, vyāna
व्यानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootव्यान (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा
चक्षुःeye, sight
चक्षुः:
कर्म
TypeNoun
Rootचक्षुस् (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
उर्व्याम्in the wide (earth/space)
उर्व्याम्:
अधिकारण
TypeNoun
Rootउर्वी (प्रातिपदिक)
विapart, forth (intensifier)
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
भाहिshine forth
भाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootभा (धातु, ‘to shine’)
श्रोत्रम्ear, hearing
श्रोत्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootश्रोत्र (प्रातिपदिक)
मेmy
मे:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद्
श्लोकयmake (it) resound / make famed
श्लोकय:
क्रिया
TypeVerb
Rootश्लोकय् (धातु/नामधातु, ‘to make resound/celebrate’)
अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
पिन्वinvigorate / set in motion
पिन्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootपिव्/पिन्व् (धातु, ‘to swell, set in motion, invigorate’)
औषधीःplants, herbs
औषधीः:
कर्म
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
जिन्वquicken, invigorate
जिन्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootजिव्/जिन्व् (धातु, ‘to quicken, invigorate’)
द्विपादःtwo-footed beings (humans etc.)
द्विपादः:
कर्म (पाहि-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootद्विपाद (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
चतुष्पात्four-footed beings (cattle etc.)
चतुष्पात्:
कर्म
TypeNoun
Rootचतुष्पद् (प्रातिपदिक)
पाहिprotect
पाहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा
दिवःof heaven/sky
दिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)
वृष्टिम्rain
वृष्टिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक)
ईरयsend forth, impel
ईरय:
क्रिया
TypeVerb
Rootईर् (धातु, ‘to set in motion, send forth’)
P
Prāṇa (vital airs: prāṇa, apāna, vyāna)
Ā
Āpaḥ (Waters)
O
Oṣadhayaḥ (Plants/Herbs)
P
Parjanya / Divya Vṛṣṭi (Rain from heaven)
I
Indriyas (Cakṣus, Śrotra)
D
Dvipād & Catuṣpād (two-footed and four-footed beings)