Shukla Yajur Veda — Adhyaya 11, Mantra 74
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni
Chandas: Anuṣṭubh-like (ṛc-style), employed as yajus
Samhita Patha (Devanagari)
यदत्त्यु॑प॒जिह्वि॑का॒ यद्व॒म्रो अ॑ति॒सर्प॑ति । सर्वं॒ तद॑स्तु ते घृ॒तं तज्जु॒षस्व॑ यविष्ठ्य
Transliteration
yád átty upajihvikā́ yád vamró atisárpati | sárvaṃ tád astu te ghṛtáṃ táj juṣasva yaviṣṭhya
Translation
ما تلتهمه الأوبَجِهْفِكَا (upajihvikā)، وما تزحف عليه النملة—فليكن كلُّ ذلك لك كالسَّمْنِ المُصفّى (ghṛta)؛ فاقبله برضاك، يا أصغرَ الآلهة سنًّا.
Padapatha (Word Analysis)
यत् । अत्ति । उप-जिह्विका । यत् । वम्रः । अति-सर्पति । सर्वम् । तत् । अस्तु । ते । घृतम् । तत् । जुषस्व । यविष्ठ्य
Word by Word
यत्whatever (that which)
यत्:
कर्म (अन्तर्भूतं ‘सर्वम्’ इत्यनेन सह) / सम्बन्ध-निर्देश
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
अत्तिeats
अत्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootअद् (धातु) ‘to eat’
उपजिह्विकाthe ‘upajihvikā’ (a tongue-like creature; a small eater/licker)
उपजिह्विका:
कर्तृ
TypeNoun
Rootउपजिह्विका (प्रातिपदिक) < उप- + जिह्वा
यत्whatever
यत्:
कर्म (अन्तर्भूतं ‘सर्वम्’ इत्यनेन सह) / सम्बन्ध-निर्देश
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वम्रःthe ant
वम्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवम्र (प्रातिपदिक)
अतिover, across
अति:
क्रियाविशेषण (गत्यर्थ-निर्देश) / उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
सर्पतिcreeps, crawls
सर्पति:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृप् (धातु) ‘to creep, crawl’
सर्वम्all (of that)
सर्वम्:
कर्म (समष्टिरूपेण ‘यत्…यत्…’ इत्यस्य) / विषय
TypeAdjective/Pronoun
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्तृ (अस्तु इत्यस्य) / निर्देश
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्तुmay it be
अस्तु:
क्रिया
TypeVerb
Rootअस् (धातु) ‘to be’
तेfor you / your
ते:
सम्बन्ध (स्वाम्यर्थः)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
घृतम्ghee, clarified butter
घृतम्:
प्रधानेन विधेय (सम्बन्धेन ‘ते’) / फल
TypeNoun
Rootघृत (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म (जुषस्व इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
जुषस्वaccept (be pleased with)
जुषस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootजुष् (धातु) ‘to enjoy, accept, be pleased with’
यविष्ठ्यO youngest/most vigorous one (epithet of the invoked deity, esp. Agni)
यविष्ठ्य:
सम्बोधन (आह्वान)
TypeAdjective (Vocative epithet)
Rootयविष्ठ्य (प्रातिपदिक; संबोधन-विशेषण, ‘यविष्ठ’/‘यविष्ठ्य’ = ‘youngest/most vigorous’)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes