Mantra 72
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh-like (ṛc-style), though used as yajus in VS
Samhita Patha (Devanagari)
प॒र॒मस्या॑: परा॒वतो॑ रो॒हिद॑श्व इ॒हा ग॑हि । पु॒री॒ष्य॒: पुरुप्रि॒योऽग्ने॒ त्वं त॑रा॒ मृध॑:
Transliteration
paramásyāḥ parāvató rohídaśva ihā́ gahi | purīṣyáḥ purupriyó’gne tváṃ tarā́ mṛ́dhaḥ
Translation
من الناحيةِ القصوى البعيدة، تعالَ إلى هنا، يا أَغْنِي ذا الخيلِ الحمراء؛ يا الغنيَّ بـ purīṣa، يا محبوبَ الكثيرين—يا أَغْنِي، اعبرْ بنا فوقَ العداوات.
Padapatha (Word Analysis)
परमस्याः । परा-वत॑ः । रोहिद-अश्वः । इह । आ । गहि । पुरीष्यः । पुरु-प्रियः । अग्ने । त्वम् । तर । मृधः
Word by Word
परमस्याःof the highest (one)
परमस्याः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
परावतःof the farthest region
परावतः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun (directional/locative sense)
Rootपरावत् (प्रातिपदिक)
रोहिदश्वःthe red(-hued) horse (one)
रोहिदश्वः:
कर्तृ (addressed/subject)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootरोहिदाश्व (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समासः)
इहhere
इह:
अधिकरण (place)
TypeIndeclinable
Rootइह
आhither; towards
आ:
(क्रियाविशेषण/उपसर्गः)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
गहिcome
गहि:
क्रिया (आह्वान)
TypeVerb
Rootगम्
पुरीष्यःabounding in strength/abundance (lit. rich in ‘puriṣa’)
पुरीष्यः:
कर्तृ (addressed/subject)
TypeAdjective
Rootपुरीष्य (प्रातिपदिक; अग्नेः विशेषणम्)
पुरुप्रियःdear to many
पुरुप्रियः:
कर्तृ (addressed/subject)
TypeAdjective
Rootपुरुप्रिय (प्रातिपदिक; समासः: पुरु + प्रिय)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
तराcross over; carry across
तरा:
क्रिया (प्रार्थना/आज्ञा)
TypeVerb
Rootतॄ (तॄ॑/तॄँ; ‘to cross’)
मृधःfrom hostility; from harm
मृधः:
अपादान (that from which one is to be delivered) / कर्म-सम्बन्धः (object of crossing)
TypeNoun
Rootमृध् (प्रातिपदिक; ‘hostility, injury’)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes