Adhyaya 11 Mantra 61 - Shukla Yajurveda | Arabic | Vedapath

Various Rishis

Mantra 61

Rishi: Traditionally associated with the Yājñavalkya transmission; specific r̥ṣi attribution for this formula is not fixed in common anukramaṇī usage for VS prose-formulas.

Devata: Aditi and collective Devīs (Patnīs, Dhīṣaṇās, Varūtrīs, Gnās, Janayas) as operative ritual powers; implicitly Agni/ukhyā as the object being prepared.

Chandas: Yajus (prose formula; not metrical in the strict ṛc sense).

Samhita Patha (Devanagari)

अदि॑तिष्ट्वा दे॒वी वि॒श्वदे॑व्यावती पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत् ख॑नत्ववट दे॒वानां॑ त्वा॒ पत्नी॑र्दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वद्द॑धतूखे धि॒षणा॑स्त्वा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वद॒भी॒न्धतामुखे॒ वरू॑त्रीष्ट्वा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वच्छ्र॑पयन्तूखे॒ ग्नास्त्वा॑ दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत्प॑चन्तूखे॒ जन॑य॒स्त्वाच्छि॑न्नपत्रा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत्प॑चन्तूखे

Transliteration

áditiṣ ṭvā devī viśvádevyāvatī pṛthivyā́ḥ sadhásthe aṅgirasvát khanatv avaṭ | devā́nāṃ tvā pátnīr devī́r viśvádevyāvatīḥ pṛthivyā́ḥ sadhásthe aṅgirasvád dadhatūkhe | dhiṣáṇās tvā devī́r viśvádevyāvatīḥ pṛthivyā́ḥ sadhásthe aṅgirasvád abhī́ndhatām ukhe | varū́trīs tvā devī́r viśvádevyāvatīḥ pṛthivyā́ḥ sadhásthe aṅgirasvác chrapayantūkhe | gnā́s tvā devī́r viśvádevyāvatīḥ pṛthivyā́ḥ sadhásthe aṅgirasvát pacantūkhe | jánayas tvā́cchinnapatrā devī́r viśvádevyāvatīḥ pṛthivyā́ḥ sadhásthe aṅgirasvát pacantūkhe

Translation

لتَحْفِرْ لك أديتي، الإلهة، المصحوبة بجميع الإلهات (Viśvadevyāvatī)، على المقعد الراسخ للأرض، على مثال الأنغيراسَة، الحُفرةَ. ولتَضَعْكَ زوجاتُ الآلهة، الإلهاتُ المصحوبات بجميع الإلهات، على المقعد الراسخ للأرض، على مثال الأنغيراسَة، في الأُخا (ukhā). ولتُوقِدْكَ الدِّهيصَنات (Dhīṣaṇā)، الإلهاتُ المصحوبات بجميع الإلهات، على المقعد الراسخ للأرض، على مثال الأنغيراسَة، في الأُخا. ولتُسَخِّنْكَ الفاروتريات (Varūtrī)، الإلهاتُ المصحوبات بجميع الإلهات، على المقعد الراسخ للأرض، على مثال الأنغيراسَة، في الأُخا. ولتَطْبُخْكَ الغْنَاس (Gnās)، الإلهاتُ المصحوبات بجميع الإلهات، على المقعد الراسخ للأرض، على مثال الأنغيراسَة، في الأُخا. ولتَطْبُخْكَ الجَنَيَات (Janayas)، ذواتُ الأوراق المقطوعة، الإلهاتُ المصحوبات بجميع الإلهات، على المقعد الراسخ للأرض، على مثال الأنغيراسَة، في الأُخا.

Padapatha (Word Analysis)

अदितिः । त्वा । देवी । विश्वदेव्यावती । पृथिव्याः । सधस्थे । अङ्गिरस्वत् । खनतु । अवट । देवानाम् । त्वा । पत्नीः । देवीः । विश्वदेव्यावतीः । पृथिव्याः । सधस्थे । अङ्गिरस्वत् । दधतु । ऊखे । धिषणाः । त्वा । देवीः । विश्वदेव्यावतीः । पृथिव्याः । सधस्थे । अङ्गिरस्वत् । अभि-इन्धताम् । ऊखे । वरूत्रीः । त्वा । देवीः । विश्वदेव्यावतीः । पृथिव्याः । सधस्थे । अङ्गिरस्वत् । श्रपयन्तु । ऊखे । ग्नाः । त्वा । देवीः । विश्वदेव्यावतीः । पृथिव्याः । सधस्थे । अङ्गिरस्वत् । पचन्तु । ऊखे । जनयः । त्वा । अच्छिन्नपत्राः । देवीः । विश्वदेव्यावतीः । पृथिव्याः । सधस्थे । अङ्गिरस्वत् । पचन्तु । ऊखे

Word by Word

अदितिःAditi (goddess)

त्वाyou (as object)

देवीthe goddess

विश्वदेव्यावतीaccompanied by/possessing the All-goddesses

पृथिव्याःof the earth

सधस्थेin the seat/abode

अङ्गिरस्वत्like the Aṅgirases

खनतुlet (her) dig

वटO (sir)! / pray

देवानाम्of the gods

त्वाyou

पत्नीःthe wives

देवीःgoddesses

विश्वदेव्यावतीःaccompanied by the All-goddesses

पृथिव्याःof the earth

सधस्थेin the seat

अङ्गिरस्वत्like the Aṅgirases

दधतूlet (them) place

ऊखेin the fire-pan (ukhā)

धिषणाःthe Dhīṣaṇās (inspirations/goddesses)

त्वाyou

देवीःgoddesses

विश्वदेव्यावतीःwith the All-goddesses

पृथिव्याःof the earth

सधस्थेin the seat

अङ्गिरस्वत्like the Aṅgirases

अभीन्धताम्let (them) kindle (it)

ऊखेin the ukhā

वरूत्रीःthe protectresses/guarding goddesses

त्वाyou

देवीःgoddesses

विश्वदेव्यावतीःwith the All-goddesses

पृथिव्याःof the earth

सधस्थेin the seat

अङ्गिरस्वत्like the Aṅgirases

श्रपयन्तुlet (them) cook

ऊखेin the ukhā

ग्नाःthe divine women (gnāḥ)

त्वाyou

देवीःgoddesses

विश्वदेव्यावतीःwith the All-goddesses

पृथिव्याःof the earth

सधस्थेin the seat

अङ्गिरस्वत्like the Aṅgirases

पचन्तुlet (them) cook

ऊखेin the ukhā

जनयःthe begetters/progenitors

त्वाyou

छिन्नपत्राःhaving cut leaves / with leaves cut off

देवीःgoddesses

विश्वदेव्यावतीःwith the All-goddesses

पृथिव्याःof the earth

सधस्थेin the seat

अङ्गिरस्वत्like the Aṅgirases

पचन्तुlet (them) cook

ऊखेin the ukhā

Entities Mentioned

Aditi

Viśvadevyāḥ (collective Devīs)

Devānāṃ Patnīḥ (Wives of the Gods)

Dhīṣaṇāḥ

Varūtrīḥ

Gnāḥ

Janayaḥ

Agni (implicit)

Pṛthivī (Earth)

Aṅgirasaḥ

Ritual Context

Viniyoga (Ritual Application)

Commentary Summary

Philosophical Concepts

Vedic Cosmology

Academic Analysis

Cross References

Yogic Application

Chanting Notes