Mantra 1
Rishi: White Yajus royal rite tradition
Devata: Āpaḥ (Waters); Mitra-Varuṇa; Indra
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like cadence (but transmitted as yajus with accent; metrical classification is secondary)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒पो दे॒वा मधु॑मतीरगृभ्ण॒न्नूर्ज॑स्वती राज॒स्वश्चिता॑नाः । याभि॑र्मि॒त्रावरु॑णाव॒भ्यषि॑ञ्च॒न्याभि॒रिन्द्र॒मन॑य॒न्नत्यरा॑तीः
Transliteration
ápo devā mádhumatīr agṛbhṇann ūrjásvatī rājasváś citā́nāḥ | yā́bhir mitrā́varuṇāv abhý aṣiñcann yā́bhir índram anayan átyarātīḥ
Translation
اتّخذتِ الآلهةُ المياهَ المُعسَّلة، المُغذّية، المشحونةَ بالبهاء الملوكي. وبها رشّوا ميترا وفارونا؛ وبها ساقوا إندرا إلى ما وراء كلِّ عداوة.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒पः । दे॒वाः । मधु॑मतीः । अ॒गृ॒भ्ण॒न् । ऊर्ज॑स्वतीः । रा॒ज॒स्वः । चि॒ता॒नाः । याभिः॑ । मि॒त्रा-वरु॑णौ । अ॒भि-अषि॑ञ्चन् । याभिः॑ । इन्द्र॑म् । अ॒न॒य॒न् । अति॑-रा॒तीः
Word by Word
अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मधुमतीःhoney-sweet, full of sweetness
मधुमतीः:
कर्म (अपः-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक)
अगृभ्णन्took, seized
अगृभ्णन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
ऊर्जस्वतीःpossessing nourishment/strength
ऊर्जस्वतीः:
कर्म (अपः-विशेषण)
TypeAdjective
Rootऊर्जस्वत् (प्रातिपदिक)
राजस्वःof royal power, of sovereignty
राजस्वः:
सम्बन्ध (चिता-नाः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootराजस्व (प्रातिपदिक)
चितानाःwell-arranged / well-ordered (as waters)
चितानाः:
कर्म (अपः-विशेषण)
TypeAdjective
Rootचितान (प्रातिपदिक; चित्/चि-सम्बद्धः, ‘चित/चेतन/चयन’ अर्थे विशेषण-प्रातिपदिक)
याभिःwith which
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मित्रावरुणौMitra and Varuṇa
मित्रावरुणौ:
कर्म
TypeNoun
Rootमित्र + वरुण (प्रातिपदिक-द्वन्द्व)
अभ्यषिञ्चन्sprinkled/anointed
अभ्यषिञ्चन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसिच् (धातु) + अभि (उपसर्ग)
याभिःwith which
याभिः:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अनयन्led, brought along
अनयन्:
क्रिया
TypeVerb
Rootनी (धातु) + अनु (उपसर्ग)
अत्यरातीःovercoming hostilities / surpassing foes
अत्यरातीः:
कर्म (अनयन् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअत्यराति (प्रातिपदिक; ‘अति’ + ‘अराति’)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)M
Mitra–VaruṇaI
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes