Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 17

Rishi: Yājñavalkya-tradition (White Yajurveda Adhvaryu lineage; specific ṛṣi ascription not explicit in the mantra itself).
Devata: Agni (with Āpas as attendant purifiers); second hemistich functions as a ‘dhruva’/stability formula rather than a single-personal deity address.
Chandas: Mixed/prose-yajus (Yajurvedic formulaic style; not a strict ṛgvedic metre).

धृष्टि॑र॒स्यपा॑ऽग्ने अ॒ग्निमा॒मादं॑ जहि॒ निष्क्र॒व्याद॑ᳪ से॒धा दे॑व॒यजं॑ वह । ध्रु॒वम॑सि पृथि॒वीं दृ॑ᳪह ब्रह्म॒वनि॑ त्वा क्षत्र॒वनि॑ सजात॒वन्युप॑दधामि॒ भातृ॑व्यस्य व॒धाय॑

dhŕ̥ṣṭir asy apā́’gne agním āmā́daṃ jahi niṣkravyā́daṃ sedhá devayajáṃ vaha | dhrúvam asi pr̥thivī́ṃ dŕ̥ṃha brahmavaníṃ tvā kṣatravaníṃ sajātavaníṃ úpa dadhāmi bhrā́tr̥vyasya vadhā́ya

أنتَ قوّةُ الاقتحام. يا أغني، مع المياه (Āpaḥ) اضربْ آكلَ النيّئ، واصدُدْ آكلَ اللحم، واحملْ قُدُماً اليَجْنَا (yajña) المُهداةَ للآلهة. أنتَ الثابتُ: ثبّتِ الأرض. إيّاك—غالبَ القوّةِ المقدّسة (brahma)، وغالبَ القوّةِ الملكيّة (kṣatra)، وغالبَ أهلِكَ—أضعُ هنا، لهلاكِ العدوّ (bhātṛvya).

धृष्टिः । असि । अपाः । अग्ने । अग्निम् । आमादम् । जहि । निष्क्रव्यादम् । सेध । देवयजम् । वह । ध्रुवम् । असि । पृथिवीम् । दृंह । ब्रह्मवनिम् । त्वा । क्षत्रवनिम् । सजातवनिम् । उपदधामि । भातृव्यस्य । वधाय ।

धृष्टिःthe bold one / (this) boldness (as agent)
धृष्टिः:
Kartā
TypeNoun
Rootधृष्टि- (प्रातिपदिक) < धृष् (धातु, ‘साहसे/धर्षणे’)
असिyou are
असि:
(copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
अपाक्away, backward / away from
अपाक्:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअपाक् (अव्यय/दिक्शब्द) < अप (उपसर्ग) + अञ्च्
अग्नेO Agni
अग्ने:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
अग्निम्Agni (the fire)
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि-
आमादम्intoxication / frenzy
आमादम्:
Karma
TypeNoun
Rootआमाद- (प्रातिपदिक) < आ + मद् (‘मत्ते/उन्मादे’)
जहिstrike down, destroy
जहि:
(imperative)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
निष्क्रव्यादम्the flesh-eater (demon/impurity)
निष्क्रव्यादम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिष्क्रव्याद- (प्रातिपदिक) < निस् + क्रव्याद (‘मांसभक्ष’)
सेधward off, repel
सेध:
(imperative)
TypeVerb
Rootसिध्/सेध् (धातु, ‘निवारणे/प्रतिषेधे’)
देवयजम्fit for divine worship
देवयजम्:
Karma
TypeAdjective
Rootदेवयज- (प्रातिपदिक) < देव + यज (‘यष्टव्य’)
वहcarry, convey
वह:
(imperative)
TypeVerb
Rootवह् (धातु, ‘वहने’)
ध्रुवम्firm, fixed
ध्रुवम्:
Kartā
TypeAdjective
Rootध्रुव- (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
(copula)
TypeVerb
Rootअस्
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी- (प्रातिपदिक)
दृंहmake firm, strengthen
दृंह:
(imperative)
TypeVerb
Rootदृंह्/दृह् (धातु, ‘स्थिरीकरणे/बलवत्तायाम्’)
ब्रह्मवनिpossessing brahman / brahman-armed
ब्रह्मवनि:
Kartā
TypeAdjective
Rootब्रह्मवन्- (प्रातिपदिक) < ब्रह्मन् + वन् (‘युक्त/सम्पन्न’)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
क्षत्रवनिpossessing kṣatra / royal power
क्षत्रवनि:
Kartā
TypeAdjective
Rootक्षत्रवन्- (प्रातिपदिक) < क्षत्र + वन्
सजातवनिhaving kindred / having those of the same birth
सजातवनि:
Kartā
TypeAdjective
Rootसजातवन्- (प्रातिपदिक) < सजात + वन्
उपदधामिI place near / I set down
उपदधामि:
Karma
TypeVerb
Rootउप-धा (धातु, ‘स्थापने’)
भ्रातृव्यस्यof the rival / enemy
भ्रातृव्यस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootभ्रातृव्य- (प्रातिपदिक)
वधायfor the slaying / destruction
वधाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवध- (प्रातिपदिक)
A
Agni
Ā
Āpas (Waters)
P
Pṛthivī (Earth)