Shloka 52

Ikṣvāku-vaṃśa-prasaṅgaḥ — Genealogy of the Ikṣvāku Line and Exempla of Royal Dharma

Devanagari script

स हि सत्यव्रतस्तेन श्वपाकवसथांतिके । पित्रा त्यक्तोऽवसद्वीरो धर्मपालेन भूभुजा

Transliteration

sa hi satyavratastena śvapākavasathāṃtike | pitrā tyakto'vasadvīro dharmapālena bhūbhujā

Translation

فإنه كان بطلًا ثابتًا على نذر الصدق. لذلك، إذ نبذه أبوه، أقام قرب مساكن الشاندالا (caṇḍāla)، في حماية الملك العادل دَرْمَبَالَة (Dharmapāla) حارس الدَّرْما.

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• हि: indeed/for
• हि: वाक्य-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/हेतुवाचक-निपात (particle)

• सत्यव्रतः: Satyavrata (truth-vowed)
• सत्यव्रतः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सत्य + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (सत्यं व्रतं यस्य/सत्यस्य व्रतम्)

• तेन: by that/therefore
• तेन: करण/हेतु (Instrument/Cause)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सर्वनाम

• श्वपाकवसथान्तिके: near the dwelling of a caṇḍāla (dog-cooker)
• श्वपाकवसथान्तिके: अधिकरण (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्वपाक + वसथ + अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (श्वपाकस्य वसथस्य अन्तिके)

• पित्रा: by (his) father
• पित्रा: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• त्यक्तः: abandoned
• त्यक्तः: कर्मणि-भाव (Passive predicate)
• Type: Adjective
• Root: त्यज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• अवसत्: dwelt
• अवसत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• वीरः: the hero
• वीरः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• धर्मपालेन: by Dharmapāla
• धर्मपालेन: करण/सहकर्ता (Agent/Instrument)
• Type: Noun
• Root: धर्मपाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (धर्मस्य पालः)

• भूभुजा: by the king
• भूभुजा: कर्ता (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भूभुज् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; (भूभुज् = राजा)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights satya (truth) as a core vrata: even when worldly ties reject a devotee, dharma sustains him, and inner worth—fit for Shiva’s grace—does not depend on social status but on steadfast righteousness.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga-worship in the Shiva Purana emphasizes purity of intention (bhāva) over external privilege. The verse supports Saguna Shiva’s compassion toward the dharmic devotee, even when society places him among the marginalized.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The practical takeaway is satyavrata with steady Shiva-bhakti—daily japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) and simple, sincere worship (with bhasma/tripundra if available), maintaining truthfulness as the primary discipline.