Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

भैरवावतारलीलावर्णनम् (Bhairava-avatāra-līlā-varṇanam) — “Narration of the Divine Play of Bhairava’s Descent”

एवमुक्त्वा हृषीकेशस्संप्रहृष्टतनूरुहः । प्रणिपत्य महादेवमिदमाह वृषध्वजम्

evamuktvā hṛṣīkeśassaṃprahṛṣṭatanūruhaḥ | praṇipatya mahādevamidamāha vṛṣadhvajam

فلما قال ذلك، هْرِشيكيشا (ڤِشنو)، وقد اقشعرّ بدنه من الفرح، سجد لمهاديڤا ثم خاطب ڤْرِشادْهْڤَجا (شِڤا صاحب راية الثور).

evamthus
evam:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormPrakāra-avyaya (प्रकार-अव्यय)
uktvāhaving spoken
uktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
FormKtvā-pratyaya (क्त्वा), Absolutive (अव्ययकृदन्त)
hṛṣīkeśaḥHṛṣīkeśa (Viṣṇu)
hṛṣīkeśaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roothṛṣīka-īśa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
saṃprahṛṣṭa-tanū-ruhaḥwhose body-hairs were thrilled (with joy)
saṃprahṛṣṭa-tanū-ruhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsaṃprahṛṣṭa (कृदन्त-प्रातिपदिक, from √hṛṣ) + tanū (प्रातिपदिक) + ruha (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; बहुव्रीहिः—‘yasya tanūruḥ saṃprahṛṣṭaḥ’
praṇipatyahaving bowed down
praṇipatya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootpra-ṇam (धातु)
FormKtvā/lyap (ल्यप्) absolutive form; ‘praṇipatya’
mahādevamMahādeva
mahādevam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā-deva (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
idamthis
idam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन)
āhasaid
āha:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootah (धातु)
FormLiṭ (लिट्), Perfect; Parasmaipada; Prathama-puruṣa (3rd), Singular
vṛṣa-dhvajamthe Bull-bannered one (Śiva)
vṛṣa-dhvajam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvṛṣa (प्रातिपदिक) + dhvaja (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; बहुव्रीहिः—‘yasya dhvajaḥ vṛṣaḥ’ (epithet of Śiva)

Suta Goswami (narrating the scene; the direct speaker within the verse is Vishnu/Hrishikesha)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Significance: Models the ideal approach to Śiva: praṇipāta (prostration) with bhāva (horripilation), a template for temple etiquette and inner surrender.

S
Shiva
V
Vishnu

FAQs

It highlights bhakti-lakṣaṇas (devotional signs) and śaraṇāgati (surrender): even Viṣṇu approaches Mahādeva with reverence, affirming Śiva as the supreme refuge (Pati) who grants grace and liberation.

The verse models Saguna-upāsanā through humble prostration to Śiva identified by a sacred iconographic name (Vṛṣadhvaja). Such reverence underlies Linga worship as a concrete focus for devotion leading the soul toward Śiva’s grace.

The takeaway is namaskāra/prāṇipāta with heartfelt devotion—begin worship by bowing to Śiva, then offer prayer or japa (especially the Pañcākṣarī, “Om Namaḥ Śivāya”) with inner joy and humility.