द्वारपाल-गणेशसंवादः / The Dialogue at the Gate: Gaṇeśa and Śiva’s Gaṇas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । गणास्ते क्रोधसंपन्नास्तत्र गत्वा शिवाज्ञया । पप्रच्छुर्गिरिजापुत्रं तं तदा द्वारपालकम्

قال براهما: إنّ أولئك الغَنَات، وقد امتلأوا غضبًا، مضَوا إلى هناك بأمر شيفا، ثم سألوا ابنَ جيريجا الذي كان حينئذٍ قائمًا حارسًا للباب.

Verse 2

शिवगणा ऊचुः । कोऽसि त्वं कुत आयातः किं वा त्वं च चिकीर्षसि । इतोऽद्य गच्छ दूरं वै यदि जीवितुमिच्छसि

قال أتباع شيفا: «من أنت؟ ومن أين أتيت، وماذا تريد أن تفعل؟ اخرج من هنا اليوم حالًا واذهب بعيدًا، إن كنت تريد النجاة بحياتك»۔

Verse 3

ब्रह्मोवाच । तदीयं तद्वचः श्रुत्वा गिरिजातनयस्स वै । निर्भयो दण्डपाणिश्च द्वारपानब्रवीदिदम्

قال براهما: لما سمع ابنُ غيريجا (بارفتي) تلك الكلمات، وكان لا يعرف الخوف وفي يده عصًا، قال هذا لحُرّاس الباب.

Verse 4

गणेश उवाच । यूयं के कुत आयाता भवंतस्सुन्दरा इमे । यात दूरं किमर्थं वै स्थिता अत्र विरोधिनः

قال غانيشا: «من أنتم، ومن أين أتيتم—وهؤلاء الحِسان منكم؟ اذهبوا بعيدًا! لأيّ سبب تقفون هنا خصومًا؟»

Verse 5

ब्रह्मोवाच । एवं श्रुत्वा वचस्तस्य हास्यं कृत्वा परस्परम् । ऊचुस्सर्वे शिवगणा महावीरा गतस्मयाः

قال براهما: لما سمعوا كلامه هكذا ضحكت جموع شيفا البطولية فيما بينها؛ ثم طرحوا كل كِبرٍ وتكلّف، وتكلّموا جميعًا.

Verse 6

परस्परमिति प्रोच्य सर्वे ते शिवपार्षदाः । द्वारपालं गणेशं तं प्रत्यूचुः कुद्धमानसाः

وقالوا بعضهم لبعض: «لنتكلم»، فكل أولئك من حاشية شيفا، وقد اشتعلت قلوبهم غضبًا، ردّوا على غانيشا حارس الباب.

Verse 7

शिवगणा ऊचुः । श्रूयतां द्वारपाला हि वयं शिवगणा वराः । त्वां निवारयितुं प्राप्ताश्शंकरस्याज्ञया विभोः

قالت غانات شيفا: «اسمعوا يا حرّاس الباب! نحن غانات شيفا الكرام. وبأمر شانكرا، الربّ الأعلى، جئنا إلى هنا لنكفّكم ونمنعكم».

Verse 8

त्वामपीह गणं मत्वा न हन्यामीन्यथा हतः । तिष्ठ दूरे स्वतस्त्वं च किमर्थं मृत्युमीहसे

حتى هنا، إذ أعدّك واحدًا من غَنا شيفا، لن أضربك كما ضربتُ الآخرين. فابتعد من تلقاء نفسك وقف بعيدًا—لِمَ تطلب الموت؟

Verse 9

ब्रह्मोवाच इत्युक्तोऽपि गणेशश्च गिरिजातनयोऽभयः । निर्भर्त्स्य शंकरगणान्न द्वारं मुक्तवांस्तदा

قال براهما: مع أنه خوطِبَ هكذا، فإن غانيشا—ابن غيريجا، الشجاع الذي لا يهاب—وبَّخ غانات شانكرا، ومع ذلك لم يفتح الباب حينئذٍ.

Verse 10

ते सर्वेपि गणाश्शैवास्तत्रत्या वचनं तदा । श्रुत्वा तत्र शिवं गत्वा तद्वृत्तांतमथाब्रुवन्

ثم إن جميع أولئك الغانات الشيفيين، لما سمعوا الكلام الذي قيل هناك، مضوا إلى السيد شيفا وأخبروه على وجهه بكل ما جرى.

Verse 11

ततश्च तद्वचः श्रुत्वाद्भुतलीलो महेश्वरः । विनिर्भर्त्स्य गणानूचे निजांल्लोकगतिर्मुने

ثم إن مهيشڤارا—الذي تهدي ليلاته العجيبة العوالم—لما سمع تلك الكلمات وبَّخ غاناته وخاطبهم، أيها الحكيم، مبينًا لهم سبيل السلوك القويم في مملكته هو.

Verse 12

महेश्वर उवाच । कश्चायं वर्तते किं च ब्रवीत्यरिवदुच्छ्रितः । किं करिष्यत्यसद्बुद्धिः स्वमृत्युं वांछति ध्रुवम्

قال مهيشڤارا: «من هذا، وماذا يصنع—ولِمَ يتكلم بكِبر كأنه عدو؟ ماذا يقدر صاحب العقل الفاسد أن ينجز؟ إنه حقًّا يتمنى موته بيده.»

Verse 13

दूरतः क्रियतां ह्येष द्रारपालो नवीनकः । क्लीबा इव स्थितास्तस्य वृत्तं वदथ मे कथम्

«أبعِدوا هذا البوّاب الجديد إلى مكانٍ بعيد. لِمَ تقفون أمامه كأنكم جبناء؟ أخبروني—ما شأنه؟»

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे गणविवादवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः

وهكذا تنتهي الفَصْلَةُ الرابعةَ عشرة، المعنونة «وصفُ الخلافِ بين الغانات»، في كُمارا-خَنْدَة (القسم الرابع) من رُدرا-سَمْهِتا، ضمن «شري شيفا مهابورانا» الموقَّر.

Verse 15

शिवगणा ऊचुः । रे रे द्वारप कस्त्वं हि स्थितश्च स्थापितः कुतः । नैवास्मान्गाणयस्येवं कथं जीवितुमिच्छसि

قالت غاناتُ شيفا: «هيه، أيها البوّاب! من أنت؟ ولماذا تقف هنا—ومن الذي أقامك؟ إنك لا تعترف بنا أبدًا؛ إن تصرّفت هكذا، فكيف تتوقّع أن تبقى حيًّا؟»

Verse 16

द्वारपाला वयं सर्वे स्थितः किं परिभाषसे । सिंहासनगृहीतश्च शृगालः शिवमीहते

«نحن جميعًا قائمون هنا حرّاسًا للباب—فلماذا تخاطبنا بوقاحة؟ إن ابنَ آوى وإن استولى على العرش يظلّ يتوق إلى شيفا؛ غير أنّ جرأته لا تجعله أهلًا لذلك المقعد.»

Verse 17

तावद्गर्जसि मूर्ख त्वं यावद्गण पराक्रमः । नानुभूतस्त्वयात्रैव ह्यनुभूतः पतिष्यसि

أيّها الأحمق، إنما تزأر ما دمتَ لم تذق بعدُ بأسَ غَناتِ شِيفا. هنا والآن، متى خبرتَه حقًّا ستهوي—مُسقَطًا بما لم تفهمه بعد.

Verse 18

इत्युक्तस्तैस्सुसंकुद्धो हस्ताभ्यां यष्टिकां तदा । गृहीत्वा ताडयामास गणांस्तान्परिभाषिणः

فلما خوطبَ بذلك اشتدّ غضبُه جدًّا؛ ثم أمسك عصًا بكلتا يديه وشرع يضرب أولئك الغَنات الذين تفوّهوا بوقاحة.

Verse 19

उवाचाथ शिवापुत्रः परिभर्त्स्य गणेश्वरान् । शंकरस्य महावीरान्निर्भयस्तान्गणेश्वरः

ثم تكلّم ابنُ شِيفا، مُوبِّخًا سادةَ الغَنات. وبصفته قائدَهم خاطب أولئك الأبطال العظام لشَنْكَرَةَ بلا خوف.

Verse 20

शिवापुत्र उवाच । यात यात ततो दूरे नो चेद्वो दर्शयामि ह । स्वपराक्रममत्युग्रं यास्यथात्युपहास्यताम्

قال ابنُ شِيفا: «اذهبوا—اذهبوا بعيدًا عن هنا؛ وإلا فإني حقًّا سأُريكم بأسِي الشديدَ الغاية. ستصيرون في غاية الخزي وتغدون أضحوكةً للناس».

Verse 21

इत्याकर्ण्य वचस्तस्य गिरिजातनयस्य हि । परस्परमथोचुस्ते शंकरस्य गणास्तदा

فلما سمعوا كلامَ ابنِ جيريجا على هذا النحو، تكلّم غاناتُ شانكرا حينئذٍ فيما بينهم.

Verse 22

शिवगणा ऊचुः । किं कर्तव्यं क्व गंतव्यं माक्रियते स न किं पुनः । मर्यादा रक्ष्यतेऽस्माभिरन्यथा किं ब्रवीति च

قال غَنَةُ شيفا: «ماذا ينبغي لنا أن نفعل، وإلى أين نمضي؟ إنه لا يفعل شيئًا البتّة—فماذا يُمكن أن يُفعل بعد ذلك؟ نحن نحفظ المريادا، حدود السلوك القويم؛ وإلا فبماذا سيخاطبنا؟»

Verse 23

ब्रह्मोवाच । ततश्शंभुगणास्सर्वे शिवं दूरे व्यवस्थितम् । क्रोशमात्रं तु कैलासाद्गत्वा ते च तथाब्रुवन्

قال براهما: ثم إن جميع جموع غَنَةِ شَمْبُهُ مضوا من كايلاسا نحو كروشا واحد، فوجدوا شيفا قائمًا بعيدًا؛ فدنوا منه وتكلّموا معه على ذلك النحو.

Verse 24

शिवो विहस्य तान्सर्वांस्त्रिशूलकर उग्रधीः । उवाच परमेशो हि स्वगणान् वीरसंमतान्

ثم إن شيفا، الربّ الأعلى، ضحك وهو شديد العزم، وفي يده الرمح الثلاثي؛ وخاطب جميع غَنَتِه الأبطال، المقرّين بالشجاعة والبأس.

Verse 25

शिव उवाच । रेरे गणाः क्लीबमता न वीरा वीरमानिनः । मदग्रे नोदितुं योग्या भर्त्सितः किं पुनर्वदेत्

قال شِيفا: «يا معشرَ الغَنا! إنكم جبناءُ الطبع، لا رجولةَ لكم؛ لستم أبطالًا حقًّا وإن ظننتم أنفسكم شجعانًا. لستم أهلًا للكلام بين يديّ؛ فإذا وُبِّختم فكيف تعودون إلى القول؟»

Verse 26

गम्यतां ताड्यतां चैष यः कश्चित्प्रभवेदिह । बहुनोक्तेन किं चात्र दूरीकर्तव्य एव सः

«اطردوه واضربوه—أيًّا كان من يجرؤ أن ينهض هنا. ما جدوى الإكثار من القول في هذا؟ لا بدّ أن يُبعَد بعيدًا.»

Verse 27

ब्रह्मोवाच । इति सर्वे महेशेन जग्मुस्तत्र मुनीश्वर । भर्त्सितास्तेन देवेन प्रोचुश्च गणसत्तमाः

قال براهما: «هكذا، يا خيرَ الحكماء، مضى الجميعُ إلى هناك مع ماهيشا. ولمّا وبّخهم ذلك الإله، تكلّم خِيارُ غَناتِ شيفا.»

Verse 28

शिवगणा ऊचुः । रेरे त्वं शृणु वै बाल बलात्किं परिभाषसे । इतस्त्वं दूरतो याहि नो चेन्मृत्युर्भविष्यति

قال غَناتُ شيفا: «هيه! اسمعْ أيها الطفل. لِمَ تتكلم بوقاحةٍ وبقوةٍ قسرية؟ اذهبْ من هنا بعيدًا حالًا، وإلا فسيكون الموتُ مصيرَك.»

Verse 29

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तेषां शिवाज्ञाकारिणां ध्रुवम् । शिवासुतस्तदाभूत्स किं करोमीति दुःखितः

قال براهما: فلمّا سمع كلامَ أولئك الذين كانوا حقًّا منفّذي أمرِ شيفا، اضطرب ابنُ شيفا وحزن، وهو يقول في نفسه: «ماذا عساي أن أفعل؟»

Verse 30

एतस्मिन्नंतरे देवी तेषां तस्य च वै पुनः । श्रुत्वा तु कलहं द्वारि सखीं पश्येति साब्रवीत्

وفي تلك الأثناء، لمّا سمعت الإلهةُ من جديد صوتَ الشجار عند الباب—بينهم وبينه—قالت لرفيقتها: «اذهبي وانظري.»

Verse 31

समागत्य सखी तत्र वृत्तांतं समबुध्यत । क्षणमात्रं तदा दृष्ट्वा गता हृष्टा शिवांतिकम्

قدِمت الصديقةُ الفتاةُ إلى هناك فأدركتْ مجرى الأمر كلَّه. ثم لمّا رأتْه لحظةً يسيرةً مضتْ فرِحةً إلى حضرةِ شيفا.

Verse 32

तत्र गत्वा तु तत्सर्वं वृत्तं तद्यदभून्मुने । अशेषेण तया सख्या कथितं गिरिजाग्रतः

فلما ذهبت إلى هناك، أيها الحكيم، قصّت تلك الصديقة المقرّبة—من غير أن تترك شيئًا—كلَّ ما جرى، وذلك بحضرة جيريجا (بارفتي).

Verse 33

सख्युवाच । अस्मदीयो गणो यो हि स्थितो द्वारि महेश्वरि । निर्भर्त्सयति तं वीराश्शंकरस्य गणा ध्रुवम्

قالت الصديقة: «يا ماهيشوَري، إنّ تابعَنا القائمَ عند الباب يُوبَّخ حقًّا وبشدّة على يد غانات شنكرة الأبطال».

Verse 34

शिवश्चैव गणास्सर्वे विना तेऽवसरं कथम् । प्रविशंति हठाद्गेहे नैतच्छुभतरं तव

«كيف يمكن لِشِيفا نفسه—ومعه جميع غاناته—أن يدخل بيتك فجأةً من غير أن تمنحي سببًا أو إذنًا؟ إنّه لكِ لا شيء أيمَن ولا أبرك من هذا».

Verse 35

सम्यक् कृतं ह्यनेनैव न हि कोपि प्रवेशितः । दुःखं चैवानुभूयात्र तिरस्कारादिकं तथा

إن ما فعله لَحَسَنٌ حقًّا؛ إذ لم يُؤذَن لأحدٍ بالدخول. فهنا لا يُنال إلا الألم، مع المهانة وما شابهها.

Verse 36

अतः परन्तु वाग्वादः क्रियते च परस्परम् । वाग्वादे च कृते नैव तर्ह्यायान्तु सुखेन वै

فلذلك لا تُقيموا بينكم جدالًا بالقول بعد الآن. إن استمرّ هذا الخصام اللفظي فلن تنالوا السكينة؛ فاجتمعوا على الوئام وامضوا بهدوء.

Verse 37

कृतश्चैवात्र वाग्वादस्तं जित्वा विजयेन च । प्रविशंतु तथा सर्वे नान्यथा कर्हिचित्प्रिये

«هنا قد جرى جدالُ الكلام حقًّا؛ فبعد أن غلبَه ونالَ الظَّفَر، فليدخلِ الجميعُ على ذلك النحو—ولا يكوننَّ الأمرُ على غيره قطّ، يا حبيبتي»۔

Verse 38

अस्मिन्नेवास्मदीये वै सर्वे संभर्त्सिता वयम् । तस्माद्देवि त्वया भद्रे न त्याज्यो मान उत्तमः

حقًّا، في هذا الأمر المتعلّق بنا قد وُبِّخْنا جميعًا. لذلك، يا ديفي، يا مباركة، لا تتخلي عن أسمى كرامتك واحترامك لذاتك.

Verse 39

शिवो मर्कटवत्तेऽद्य वर्तते सर्वदा सति । किं करिष्यत्यहंकारमानुकूल्यं भविष्यति

«اليوم يتصرّف شيفا كالقرد، يا ساتي—بل إنه يفعل ذلك دائمًا. ماذا يصنع الكِبْرُ (الأهمكارة)؟ إنما تكون العاقبة موافقةً ووئامًا.»

Verse 40

ब्रह्मोवाच । अहो क्षणं स्थिता तत्र शिवेच्छावशतस्सती

قال براهما: «آه! لم تلبث ساتي هناك إلا لحظة، وهي خاضعةٌ خضوعًا تامًّا لسلطان إرادة شيفا.»

Verse 41

मनस्युवाच सा भूत्वा मानिनी पार्वती तदा

ثم إن بارفتي، وقد استبدّ بها الزهوُ وشعورُ الإهانة، تكلّمت في باطن نفسها.

Verse 42

शिवोवाच । अहो क्षणं स्थितो नैव हठात्कारः कथं कृतः । कथं चैवात्र कर्त्तव्यं विनयेनाथ वा पुनः

قال شيفا: «وا أسفاه! لم تمكث ولو لحظة. كيف صُنِع هذا الفعل بالقسر؟ والآن، ماذا ينبغي أن يُفعل هنا—أبالتواضع والخضوع المؤدّب، أم على وجهٍ آخر من جديد؟»

Verse 43

भविष्यति भवत्येव कृतं नैवान्यथा पुनः । इत्युक्त्वा तु सखी तत्र प्रेषिता प्रियया तदा

«سيكون الأمر—نعم، لا بد أن يقع؛ وما قد عُزِم عليه لن يكون على غير ذلك مرةً أخرى». ثم قالت ذلك، فأرسلت المحبوبةُ صديقتَها إلى هناك في ذلك الوقت.

Verse 44

समागत्याऽब्रवीत्सा च प्रियया कथितं हि यत् । तमाचष्ट गणेशं तं गिरिजातनयं तदा

ثم جاءت وتكلمت، ناقلةً على وجه الدقة ما أخبرتها به محبوبتها؛ وفي ذلك الحين أبلغت به غانيشا، ابنَ غيريجا (بارفتي).

Verse 45

सख्युवाच । सम्यक्कृतं त्वया भद्र बलात्ते प्रविशंतु न । भवदग्रे गणा ह्येते किं जयंतु भवादृशम्

قال الرفيق: «أحسنتَ أيها النبيل. لا تدعهم يدخلون إلى هنا بالقوة. هؤلاء الغَنَة (gaṇa) قائمون أمامك—فكيف لهم أن يغلبوا مثلك؟»

Verse 46

कृतं चेद्वाकृतं चैव कर्त्तव्यं क्रियतां त्वया । जितो यस्तु पुनर्वापि न वैरमथ वा ध्रुवम्

سواء أكان الأمر قد فُعِل أم بقي غيرَ مُنجَز، فافعل ما يجب عليك فعله. فإن من غُلِب مرةً أخرى لا يُتيقَّن له عداوةٌ دائمةٌ البتة.

Verse 47

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्या मातुश्चैव गणेश्वरः । आनन्दं परमं प्राप बलं भूरि महोन्नतिम्

قال براهما: لما سمع كلامَها هكذا، وكلامَ أمّه أيضًا، نال غانيشڤرا فرحًا أسمى، وقوّةً وافرة، ورفعةً عظيمة.

Verse 48

बद्धकक्षस्तथोष्णीषं बद्ध्वा जंघोरु संस्पृशन् । उवाच तान्गणान् सर्वान्निर्भयं वचनं मुदा

شدَّ مئزرَه وربط عِمامته، ولمس ساقيه وفخذيه استعدادًا، ثم خاطب جميعَ أولئك الغَنات بفرحٍ وبكلامٍ لا خوفَ فيه.

Verse 49

गणेश उवाच । अहं च गिरिजासूनुर्यूयं शिवगणास्तथा । उभये समतां प्राप्ताः कर्तव्यं क्रियतां पुनः

قال غانيشا: «إنّي أنا أيضًا ابنُ غيريجا، وأنتم حقًّا غَناتُ شِيفا. قد بلغ الطرفان المساواة؛ فليُستأنَفْ ما ينبغي فعله من جديد على وجهٍ عادلٍ مستقيم».

Verse 50

भवंतो द्वारपालाश्च द्वारपोहं कथं न हि । भवंतश्च स्थितास्तत्राऽहं स्थितोत्रेति निश्चितम्

«أنتم حُرّاسُ الباب، وأنا أيضًا حارسٌ للباب—فكيف يكون غير ذلك؟ أنتم قائمون هناك، وأنا قائمٌ هنا؛ وهذا حقٌّ ثابتٌ لا ريب فيه.»

Verse 51

भवद्भिश्च स्थितं ह्यत्र यदा भवति निश्चितम् । तदा भवद्भिः कर्त्तव्यं शिवाज्ञापरिपालनम्

«فإذا ثبت عزمُكم على الإقامة هنا وثبت يقينُه، فعليكم حينئذٍ أن تحفظوا أمرَ الربّ شِيفا وتلتزموا به بإخلاص.»

Verse 52

इदानीं तु मया चात्र शिवाज्ञापरिपालनम् । सत्यं च क्रियते वीरा निर्णीतं मे यथोचितम्

الآن، هنا، سألتزم حقًّا بأمر السيّد شِيفا؛ وستُجرى الحقيقة، أيها الأبطال—فقد حسمتُ الأمر كما يليق.

Verse 53

तस्माच्छिवगणास्सर्वे वचनं शृणुतादरात् । हठाद्वा विनयाद्वा न गंतव्यं मन्दिरे पुनः

فلذلك، يا جميع جموع غانات شيفا، اصغوا إلى أمري بخشوعٍ وإجلال: سواء بالقهر أو حتى بالتماسٍ لطيف، فلا تذهبوا ثانيةً إلى المعبد.

Verse 54

ब्रह्मोवाच । इत्युक्तास्ते गणेनैव सर्वे ते लज्जिता गणाः । ययुश्शिवांतिकं तं वै नमस्कृत्य पुरः स्थिताः

قال براهما: لما خوطبوا بذلك من ذلك الغانا نفسه، خجلت تلك الغانات جميعًا. فمضوا إلى حضرة شيفا، وسجدوا له، ثم وقفوا بين يديه.

Verse 55

स्थित्वा न्यवेदयन्सर्वे वृत्तांतं च तदद्भुतम् । करौ बद्ध्वा नतस्कंधाश्शिवं स्तुत्वा पुरः स्थिताः

وقفوا هناك وأبلغوا جميعًا الخبر العجيب كاملًا. وبأيدٍ مضمومة وأكتافٍ منحنية إجلالًا، سبّحوا شيفا وبقوا واقفين بين يديه.

Verse 56

तत्सर्वं तु तदा श्रुत्वा वृत्तं तत्स्वगणोदितम् । लौकिकीं वृत्तिमाश्रित्य शंकरो वाक्यमब्रवीत्

فلما سمع شنكرة حينئذٍ الخبر كلَّه كما رواه غاناته التابعون له، اتخذ هيئةً ظاهرها دنيوي، ثم نطق بهذه الكلمات.

Verse 57

शंकर उवाच श्रूयतां च गणास्सर्वे युद्धं योग्यं भवेन्नहि । यूयं चात्रास्मदीया वै स च गौरीगणस्तथा

قال شانكرا: «ليصغِ جميعُ الغَنا (gaṇa). ليس هذا مقامًا يليق بالقتال. أنتم هنا حقًّا من أتباعي، وتلك الجماعة أيضًا من غَنا غَوري (Gaurī).»

Verse 58

विनयः क्रियते चेद्वै वश्यश्शंभुः स्त्रिया सदा । इति ख्यातिर्भवेल्लोके गर्हिता मे गणा धुवम्

إن أظهرتُ الخضوعَ واللينَ، لاشتهر في العالم دائمًا أنَّ شَمبهو (Śambhu) «واقعٌ تحت سطوةِ امرأة». وحتمًا ستنال غَناتي اللومَ والقدح.

Verse 59

कृते चैवात्र कर्तव्यमिति नीतिर्गरीयसी । एकाकी स गणो बालः किं करिष्यति विक्रमम्

هنا السياسةُ الرشيدةُ هي: «ما يجب فعله فليُفعل حقًّا». ذلك الغَنا وحيدٌ وهو طفلٌ؛ فأيُّ بطولةٍ يقدر أن ينجزها وحده؟

Verse 60

भवंतश्च गणा लोके युद्धे चाति विशारदाः । मदीयाश्च कथं युद्धं हित्वा यास्यथ लाघवम्

أنتم أيها الغَنا مشهورون في العالم بفرط البراعة في القتال. وأنتم من خاصّة أتباعي؛ فكيف تتركون الحرب وتمضون بخفّةٍ وبمثل هذا التقلّب؟

Verse 61

स्त्रिया ग्रहः कथं कार्यो पत्युरग्रे विशेषतः । कृत्वा सा गिरिजा तस्य नूनं फलमवाप्स्यति

كيف لامرأةٍ أن تُمسك أو تُطالب، ولا سيّما أمام زوجها؟ إن فعلت جيريجا (Girijā) ذلك معه، فستنال يقينًا ثمرةَ فعلها وعاقبته.

Verse 62

तस्मात्सर्वे च मद्वीराः शृणुतादरतो वचः । कर्त्तव्यं सर्वथा युद्धं भावि यत्तद्भवत्विति

فلذلك، يا جميع أبطالي الشجعان، اصغوا إلى كلماتي بإجلال. لا بدّ من خوض القتال على كل وجه؛ وما كُتب أن يقع فليَقَع.

Verse 63

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा शंकरो ब्रह्मन् नानालीलाविशारदः । विरराम मुनिश्रेष्ठ दर्शयंल्लौकिकीं गतिम्

قال براهما: لما قال شانكرا—يا براهمن—وهو الحاذق في شتّى اللِّيلات الإلهية، سكت حينئذٍ، يا أفضل الحكماء، مُظهِرًا سلوكه الظاهر على نهجٍ دنيوي.