Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Agni’s empowering protection within the Soma-yajña, expanding to allied divine aid (Soma and the Aśvins)

Rishi: Unspecified
Devata: Aśvinau
Chandas: Jagatī-like (approx.; requires verification)

अत्यायातमश्विना तिरो विश्वा अहं सना दस्रा हिरण्यवर्त्तनी सुषुम्णा सिन्धुवाहसा माध्वी मम श्रुतं हवम् .

atyāyātamaśvinā tiro viśvā ahaṃ sanā dasrā hiraṇyavarttanī suṣumṇā sindhuvāhasā mādhvī mama śrutaṃ havam .

atyā́yātam aśvinā tiro víśvā aháṃ sanā́ | dasrā́ hiraṇyavárttanī suṣúmṇā sindhuvā́hasā mā́dhvī máma śrutáṃ hávam ||

أسرِعا إلى هنا، يا أَشْفِنَين (Aśvinā)، عابرَينَ كلَّ الفضاءات كما في القِدَم؛ يا «دَسْرَا» (صانعي العجائب)، ذَوَي المسارِ الذهبي، الألطفَ رحمةً، المنطلقَين سريعًا كأنّ الأنهارَ تحملكما؛ اسمعا «هَفَم» (ندائي) العسليَّ الحلاوة.

ati-āyātam | aśvinā | tiraḥ | viśvā | aham | sanā | dasrā | hiraṇya-varttanī | su-ṣumṇā | sindhu-vāhasā | mādhvī | mama | śrutam | havam

अतिover, beyond; very
अति:
TypeIndeclinable
Rootअति (उपसर्ग/अव्यय)
आयातम्(you two) come!
आयातम्:
TypeVerb
Rootया (धातु) + आ (उपसर्ग)
अश्विनाO Aśvins (the two horsemen)
अश्विना:
Kartā (आह्वान-कर्तारौ)
TypeNoun
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक)
तिरःacross, through
तिरः:
TypeIndeclinable
Rootतिरस् (अव्यय/उपपद)
विश्वाःall
विश्वाः:
Karma (गत्यर्थे ‘तिरः’ सह)
TypeAdjective
Rootविश्व (सर्व/विशेषण-प्रातिपदिक)
अहाःdays
अहाः:
Karma
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
अहम्I
अहम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअहम् (सर्वनाम)
सनाःfrom of old
सनाः:
TypeIndeclinable
Rootसना (अव्यय)
दस्राO wondrous/skillful (ones)
दस्रा:
Kartā (आह्वान-कर्तारौ)
TypeAdjective
Rootदस्र (विशेषण-प्रातिपदिक)
हिरण्यवर्तनीhaving golden tracks/paths (or wheels)
हिरण्यवर्तनी:
Kartā (आह्वान-कर्तारौ)
TypeAdjective
Rootहिरण्यवर्तनिन्/हिरण्यवर्तनी (बहुव्रीहि/विशेषण-प्रातिपदिक)
सुषुम्णाwith good grace/favor
सुषुम्णा:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootसुषुम्ण (विशेषण-प्रातिपदिक)
सिन्धुवाहसाwith river-bearing (swift) steeds/vehicle
सिन्धुवाहसा:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootसिन्धुवाहस् (विशेषण-प्रातिपदिक)
माध्वीhoney-sweet; honeyed (song/utterance)
माध्वी:
Kartā/Adhikaraṇa (वाक्ये विशेषणवत्—‘मधुमती’)
TypeNoun
Rootमाध्वी (विशेषण/नाम-प्रातिपदिक)
ममmy
मम:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
श्रुतम्heard; heeded
श्रुतम्:
Karma (श्रुतं = heard/accepted [by you])
TypeParticiple
Rootश्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त)
हवम्invocation, call
हवम्:
Karma
TypeNoun
Rootहव (प्रातिपदिक; √हू/ह्वे ‘to call’ से)

Aśvina-sāman (generic/unspecified in input)

{ "prastava": null, "udgitha": "atyā́yātam aśvinā tiro víśvā aháṃ sanā́", "pratihara": "dasrā́ hiraṇyavárttanī suṣúmṇā sindhuvā́hasā", "upadrava": "mā́dhvī máma śrutáṃ hávam", "nidhana": "(cadential prolongation on hávam)", "structure_notes": "The epithet-chain naturally suits the middle response (pratihāra) with melodic ornament; upadrava retains the stable refrain for ensemble lock.", "singer_assignments": "Udgātṛ leads main call; Pratihartṛ articulates epithet-chain; all seal refrain cadence at close." }

{ "gloss_summary": "Aśvins are urged to come swiftly, crossing all spaces as in ancient times; called dasrā (wonder-working), hiraṇyavarttanī (golden-tracked), suṣumṇā (benevolent), sindhuvāhasā (approaching unobstructed like a current); asked to hear the sweet invocation.", "ritual_interpretation": "Epithets function as assurances of arrival and aid; ‘sindhuvāhasā’ denotes rapid, unobstructed approach; ‘suṣumṇā’ their favorable disposition toward the sacrificer.", "theological_insight": "Divine help is both swift and orderly—moving by a luminous course and arriving through benevolence, not compulsion.", "etymology_highlights": "dasra = skillful/wondrous; hiraṇya = gold; varttanī = track/way; sindhu = river; vāhasā = borne/carried." }