Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 98, Shloka 14
महोदरवधः
The Slaying of Mahodara
Devanagari script
रक्षसातेनबाणौघैर्निकृत्तासासहस्रधा ।निपपातशिलाभूमौगृध्रचक्रमिवाकुलम् ।।6.98.14।।
Transliteration
rakṣasā tena bāṇaughair nikṛttā sā sahasradhā |
nipapāta śilā bhūmau gṛdhracakram ivākulam ||6.98.14||
Translation
وقد قُطِّعت تلك الصخرة إلى ألف شظية بسيل سهام ذلك الرّاكشاسا، فسقطت على الأرض متناثرةً كحلقةٍ من النسور تدور مضطربة.
Word by Word
रक्षसाby the Rakshasa
रक्षसा:
करण/कर्ता (Agent in passive)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
तेनby that
तेन:
करण-विशेषण (Specifier: by that)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; रक्षसा इति विशेषण/अन्वय
बाणौघैःwith showers of arrows
बाणौघैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootबाण-ओघ (प्रातिपदिक; समास)
Formतत्पुरुष-समास (बाणानाम् ओघः); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
निकृत्ताcut to pieces
निकृत्ता:
कर्म-भाव (State of patient)
TypeAdjective
Rootनि-√कृत् (धातु; कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शिला इति विशेष्य
साthat (rock)
सा:
कर्ता (Grammatical subject of intransitive)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सहस्रधाinto a thousand pieces
सहस्रधा:
क्रिया-विशेषण (Manner/result)
TypeIndeclinable
Rootसहस्रधा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (in a thousand pieces/ways)
निपपातfell down
निपपात:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootनि-√पत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
शिलाthe rock
शिला:
कर्ता (Karta/Subject apposition)
TypeNoun
Rootशिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सा इति समानाधिकरण
भूमौon the ground
भूमौ:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
गृध्रचक्रम्a flock/circle of vultures
गृध्रचक्रम्:
उपमान (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootगृध्र-चक्र (प्रातिपदिक; समास)
Formतत्पुरुष-समास (गृध्राणां चक्रम् = circle/flock); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; इव इति उपमान
इवlike
इव:
उपमा-सूचक (Comparator)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमावाचक (comparative particle)
आकुलम्confused/turbulent
आकुलम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; गृध्रचक्रम् इति विशेषणम् (or predicative)
Context
That rock, struck by Mahodara fell on the ground shattered and broken into a thousand pieces.
Characters & Entities
M
MahodaraS
SugrīvaB
Bāṇa (arrows)Ś
Śilā (rock)FAQs
The verse underscores consequences: every act in conflict produces rapid, irreversible results; Dharma urges foresight and restraint.
The rock hurled by Sugrīva is destroyed midair and falls in many pieces.
Technical prowess in battle (on Mahodara’s side), shown through decisive counteraction.