Home›Ramayana›Yuddha Kanda›Sarga 59›Shloka 61
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 61

युद्धकाण्डे एकोनषष्टितमः सर्गः

Rāvaṇa’s Assault on Nīla and Lakṣmaṇa; Hanumān Bears Rāma

Devanagari script

सतलाभिहतस्तेनचचालचमुहुर्मुहुः ।स्थित्वामुहूर्तंतेजस्वीस्थैर्यंकृत्वामहामतिः ।।6.59.61।।आजघानाभिसङ्कृद्धस्तलेनैवामरद्विषम् ।

Transliteration

sa talābhihatas tena cacāla ca muhur muhuḥ | sthitvā muhūrtaṃ tejasvī sthairyaṃ kṛtvā mahāmatiḥ ||6.59.61|| ājaghāna abhisaṅkruddhas talenai vāmaradviṣam |

Translation

فلما أصابته تلك الضربة بكفّ اليد تمايل مرارًا. ثم ثبت المتألّق العظيمُ الرأي لحظةً، واستعاد رباطة جأشه؛ وإذ اشتعل غضبًا ضرب عدوَّ الآلهة (رافانا) بكفّه هو أيضًا.

Word by Word
सhe (Hanuman)
स:
कर्ता (kartā/subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तलाभिहतःstruck by a palm-blow
तलाभिहतः:
कर्तृविशेषण (agent-qualifier)
TypeVerb
Rootतल + अभि + हन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘struck with the palm’
तेनby him (Ravana)
तेन:
कर्ता (kartā/agent in passive sense)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
चचालreeled, staggered
चचाल:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootचल् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
मुहुःagain
मुहुः:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time/frequency)
मुहुःagain and again
मुहुः:
क्रियाविशेषण (adverbial)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formपुनरुक्ति (reduplication for emphasis)
स्थित्वाhaving stood (firm)
स्थित्वा:
पूर्वकालक्रिया (prior action)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having stood’
मुहूर्तम्for a moment
मुहूर्तम्:
काल (kāla/duration)
TypeNoun
Rootमुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कालाधिकरणार्थे (accusative of duration)
तेजस्वीbrilliant, radiant
तेजस्वी:
कर्तृविशेषण (agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootतेजस्विन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
स्थैर्यम्steadiness, composure
स्थैर्यम्:
कर्म (karma/object)
TypeNoun
Rootस्थैर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
कृत्वाhaving regained/made
कृत्वा:
पूर्वकालक्रिया (prior action)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having done/made’
महामतिःthe great-minded one
महामतिः:
कर्तृसमनाधिकरण (apposition to subject)
TypeNoun
Rootमहा + मति (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणवत् संज्ञा
आजघानstruck
आजघान:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootहन् (धातु) उपसर्ग: आ-
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अभिसङ्कृद्धःhighly enraged
अभिसङ्कृद्धः:
कर्तृविशेषण (agent-qualifier)
TypeVerb
Rootअभि + सम् + क्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘greatly enraged’
तलेनwith the palm
तलेन:
करण (instrument)
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
एवindeed, just
एव:
अवधारण (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
अमरद्विषम्enemy of the gods (Ravana)
अमरद्विषम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootअमर + द्विष् (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष (amarān dviṣṭi iti); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
Context

Smacked by him (Ravana), Hanuman, a brilliant and intelligent one stood firm for a while and picking up courage, highly enraged struck the enemy of gods with his palm.

Characters & Entities
H
Hanumān
R
Rāvaṇa
D
Devas (implicit via 'amarāḥ')

FAQs

Dharma includes disciplined strength: even when shaken, Hanumān restores self-control (steadiness) before acting. The sequence suggests that righteous power is guided by composure, not blind reaction.

Rāvaṇa strikes Hanumān; Hanumān staggers, regains balance, and retaliates by striking Rāvaṇa.

Hanumān’s fortitude and presence of mind—he recovers steadiness first, then responds with force.

←Previous Verse
Next Verse→