Shloka 29

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

Devanagari script

एवमुक्तस्तुसुग्रीवोरामेणामिततेजसा ।।।।वानराधिपतिश्रीमांस्स्सैश्चसर्वैस्समावृतः ।प्रविश्यान्तःपुरंशीघ्रंतारामुवदीक्ष्यसोऽऽब्रवीत् ।।।।

Transliteration

evam uktaḥ tu sugrīvo rāmeṇāmitatejasā | vānarādhipatiḥ śrīmān sa taiḥ sarvaiḥ samāvṛtaḥ || praviśyāntaḥpuraṃ śīghraṃ tārām udīkṣya so 'bravīt ||

Translation

فلما خوطب سُغريفا (Sugrīva) من راما (Rāma) ذي البهاء الذي لا يُقاس، وكان سُغريفا سيدَ الفانارا الميمون، محاطًا بالجميع، دخل سريعًا إلى المقاصير الداخلية؛ ثم نظر إلى تارا (Tārā) وتكلم.

Word by Word

• प्रिये: O dear (one)
• प्रिये: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; संबोधन विभक्ति, एकवचन; (तारां प्रति)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा विभक्ति, एकवचन

• सह: with
• सह: सहकारक (Saha)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (with)

• नाराभिः: women
• नाराभिः: सहकारक (Saha/Association)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, बहुवचन

• वानराणाम्: of monkeys
• वानराणाम्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, बहुवचन

• महात्मनाम्: great-souled
• महात्मनाम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, बहुवचन; वानराणाम् इति विशेषण

• राघवेण: by Rama
• राघवेण: कर्ता (Agent of passive)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन; अभ्यनुज्ञाता इत्यस्य कर्तृनिर्देश (by Raghava)

• अभ्यनुज्ञाता: permitted/authorized
• अभ्यनुज्ञाता: विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: अभि-अनु-ज्ञा (धातु) > अभ्यनुज्ञात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; त्वम् इति विशेषण (permitted)

• मैथिलीप्रियकाम्यया: for pleasing Maithili
• मैथिलीप्रियकाम्यया: हेतु (Hetu/Reason)
• Type: Noun
• Root: मैथिली + प्रिय + काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (मैथिल्याः प्रियस्य काम्यया/प्रियकाम्यया); स्त्रीलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन; हेतौ (for the sake of pleasing Maithili)

Context

When Rama of immeasurable energy had spoken in the aforesaid manner, Sugriva, the prosperous leader of Vanaras, surrounded by the monkeys entered the gynaeceum and looking at Tara said.

Characters & Entities

• Rāma
• Sugrīva
• Vānaras
• Tārā
• antaḥpura (inner apartments)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is shown as faithful execution of a righteous command: a leader acts promptly and with proper protocol, coordinating family and community for a sacred public transition.

What is the narrative situation?

After receiving Rāma’s instruction, Sugrīva goes to the women’s quarters to inform and mobilize Tārā and the vānarī-wives for the forthcoming journey/ceremonial viewing.

Which character virtue is emphasized?

Sugrīva’s reliability as an ally and administrator—he translates Rāma’s directive into organized action.