Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 101, Shloka 27
शक्तिप्रहारः
Ravana’s Shakti Javelin and Lakshmana’s Wounding
Devanagari script
मोक्षितंभ्रातरंदृष्टवालक्ष्मणेन स रावणः ।लक्ष्मणाभिमुखस्तिष्ठन्निदंवचनमब्रवीत् ।।।।
Transliteration
mokṣitaṃ bhrātaraṃ dṛṣṭvā lakṣmaṇena sa rāvaṇaḥ |
lakṣmaṇābhimukhas tiṣṭhann idaṃ vacanam abravīt ||
Translation
فلما رأى رافَنا أخاه فيبيشانا وقد أنقذه لاكشمانا، وقف مواجهًا لاكشمانا وقال هذه الكلمات.
Word by Word
मोक्षितम्freed
मोक्षितम्:
विशेषण (Viśeṣaṇa of ‘भ्रातरम्’)
TypeAdjective
Root√muc (धातु √मुच्)
Formभूतकृदन्त (past participle, क्त), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘released’
भ्रातरम्brother
भ्रातरम्:
कर्म (Karma; object of ‘dṛṣṭvā’)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल-क्रिया (prior action)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु √दृश्)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (gerund), ‘having seen’
लक्ष्मणेनby Lakshmana
लक्ष्मणेन:
कर्ता (Kartā; agent of ‘mokṣita’)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सःhe
सः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रावणःRavana
रावणः:
कर्ता (Kartā)
TypeNoun
Rootrāvaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
लक्ष्मणाभिमुखःfacing Lakshmana
लक्ष्मणाभिमुखः:
विशेषण (Viśeṣaṇa of ‘रावणः’)
TypeAdjective
Rootlakṣmaṇa + abhimukha (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: लक्ष्मणम् अभिमुखः = ‘facing Lakshmana’
तिष्ठन्standing
तिष्ठन्:
क्रियाविशेषण (concomitant action)
TypeVerb
Root√sthā (धातु √स्था)
Formवर्तमानकृदन्त (present active participle, शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘standing’
इदम्this
इदम्:
कर्म (Karma; object of ‘abrevīt’ as ‘this speech’)
TypeNoun
Rootidam (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वचनम्words / speech
वचनम्:
कर्म (Karma)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Root√brū (धातु √ब्रू)
Formलङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘said/spoke’
Context
Thus spoke Ravana seeing Lakshmana who stood facing him, who rescued his brother (Vibheeshana).
Characters & Entities
R
RāvaṇaL
LakṣmaṇaV
VibhīṣaṇaFAQs
The narrative sets up a moral confrontation: protection of the righteous versus retaliation driven by pride and anger.
Rāvaṇa turns from action to speech, directly addressing Lakṣmaṇa after Vibhīṣaṇa is saved.
Lakṣmaṇa’s role as protector is implicitly affirmed by the enemy’s recognition.