Shloka 46

पूर्वदिशि सीतामार्गण-नियोगः

Deployment to the Eastern Quarter for the Search of Sita

Devanagari script

क्षीरोदं समतिक्रम्य तदा द्रक्ष्यथ वानराः।।4.40.46।।जलोदं सागरं शीघ्रं सर्वभूतभयावहम्।

Transliteration

kṣīrodaṃ samatikramya tadā drakṣyatha vānarāḥ || 4.40.46 ||

jalodaṃ sāgaraṃ śīghraṃ sarva-bhūta-bhayāvaham |

Translation

يا فَنَرة (vānaras)، إذا تجاوزتم بحرَ اللبن، فسرعان ما تُبصرون البحرَ المسمّى جالودا (Jaloda)، المُرعِبَ لجميع الكائنات.

Word by Word

• क्षीरोदम्: the Kṣīroda (Milky Ocean)
• क्षीरोदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षीर + उद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• समतिक्रम्य: having crossed
• समतिक्रम्य: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-अति-क्रम् (क्रम् धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund), ‘having crossed/ gone beyond’

• तदा: then
• तदा: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक अव्यय (temporal adverb)

• द्रक्ष्यथ: you (pl.) will see
• द्रक्ष्यथ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (दृश् धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• वानराः: O monkeys
• वानराः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), बहुवचन

• जलोदम्: the Jaloda ocean
• जलोदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जल + उद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सागरम्: sea
• सागरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सागर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; जलोदम् इत्यस्य विशेष्य/अप्पोजिशन

• शीघ्रम्: swiftly
• शीघ्रम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)

• सर्वभूतभयावहम्: bringing fear to all beings
• सर्वभूतभयावहम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + भूत + भय + आवह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् सागरम् प्रति

Context

'The deities, called charanas, yakshas and kinneras, also apsarasas keep comingthere to stoll by that lotus pond.

Characters & Entities

• Kṣīroda (Milky Ocean)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is perseverance with awareness: righteous work may require entering frightening regions without abandoning truth or duty.

What is the narrative situation?

Sugriva outlines the route sequence: after Kṣīroda comes the formidable Jaloda ocean.

Which character virtue is emphasized?

Courage guided by instruction—bravery that follows wise counsel rather than recklessness.