Shloka 31

कपिः कथयते हृष्टो यथाऽयं मारुतात्मजः।कृत्यवांत्सोऽपि सम्प्राप्तः कृतकृत्योऽसि राघव।।

kapiḥ kathayate hṛṣṭo yathā 'yaṃ mārutātmajaḥ | kṛtyavān so 'pi samprāptaḥ kṛtakṛtyo 'si rāghava ||

«يا راغهافا، كما يتكلّم هذا القِرد—ابنُ الريح—بفرحٍ ظاهر، كذلك قد وصل رجلٌ ذو هِمّةٍ وفعل. فاعُدْ مقصدَك مُنجَزًا.»

कपिःthe monkey
कपिः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootकपि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
कथयतेspeaks/tells
कथयते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद (Ātmanepada)
हृष्टःdelighted
हृष्टः:
कर्तृ-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootहृष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (adjective) कपिः इति विशेष्यस्य
यथाas/just as
यथा:
सम्बन्ध/प्रकार (Relation/Manner)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/प्रकारवाचक (comparative/manner particle)
अयम्this (one)
अयम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
मारुतात्मजःson of the Wind-god
मारुतात्मजः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमारुत + आत्मज (प्रातिपदिक); मारुतस्य आत्मजः
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative)
कृत्यवान्capable/active (one who has a task)
कृत्यवान्:
कर्तृ-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (adjective) सः इति विशेष्यस्य
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध (Relation/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even particle)
सम्प्राप्तःhas arrived/has come
सम्प्राप्तः:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootसम् + प्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगे ‘आगतः’ अर्थे
कृतकृत्यःone whose duty is accomplished
कृतकृत्यः:
कर्तृ-विशेषण (Agent-qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत + कृत्य (प्रातिपदिक); कृतं कृत्यम् यस्य
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (possessive) विशेषण (adjective) त्वम्/राघव इति विशेष्यस्य
असिyou are
असि:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद (Parasmaipada)
राघवO Raghava (Rama)
राघव:
सम्बोधन (Sambodhana/Vocative)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

'O Raghava! this monkey, son of the Wind-god appears pleased as evident from his words. As he is a man of action, take your work as accomplished now.

L
Lakṣmaṇa
R
Rāma (Rāghava)
H
Hanumān
V
Vāyu/Marut (Wind-god)

FAQs

Dharma involves discerning trustworthy allies: righteous action depends on recognizing character (truthfulness and capability) before relying on someone.

Lakṣmaṇa reassures Rāma that Hanumān’s demeanor shows goodwill and that a capable helper has come.

Hanumān’s kṛtyatā (effectiveness) and Lakṣmaṇa’s discernment in reading signs of sincerity.