Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

उद्योगप्रवर्तनम्

Mobilization and Counsel on Kingship

पाण्डुरेणातपत्रेण म्रियमाणेन मूर्धनि।।4.38.12।।शुक्लैश्च वालव्यजनैर्धूयमानैस्समन्ततः।शङ्खभेरीनिनादैश्च हरिभिश्चाभिवन्दितः।।4.38.13।।निर्ययौ प्राप्य सुग्रीवो राज्यश्रियमनुत्तमाम्।

pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani |

śuklaiś ca vālavyajanair dhūyamānais samantataḥ |

śaṅkhabherīninādaiś ca haribhiś cābhivanditaḥ |

niryayau prāpya sugrīvo rājyaśriyam anuttamām || 4.38.12-13 ||

وتحت مظلّةٍ ملكيّةٍ بيضاء شاحبة فوق رأسه، تُهفّ عليه من كل جانب مراوحُ بيضاء من ذَنَبِ الياك، وبين دويّ الأصداف والطبول، وقد حيّاه القردةُ إجلالًا، خرج سُغْرِيفا فرِحًا بما ناله من بهاء المُلك الذي لا يُدانى.

pāṇḍureṇawith a pale-white
pāṇḍureṇa:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootpāṇḍura (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक (context: umbrella), तृतीया (करण), एकवचन; qualifying ātapatreṇa
ātapatreṇaumbrella
ātapatreṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootātapatra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
mriyamāṇenabeing held
mriyamāṇena:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootmṛ (धातु) + śānac (शानच्)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle), तृतीया, एकवचन; qualifying ātapatreṇa: "being held/borne"
mūrdhanion (his) head
mūrdhani:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūrdhan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
śuklaiḥwith white
śuklaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootśukla (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (करण), बहुवचन; qualifying vālavyajanaiḥ
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
vālavyajanaiḥwith yak-tail fans
vālavyajanaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvāla (प्रातिपदिक) + vyajana (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (षष्ठी: "वालस्य व्यजनानि" = yak-tail fans), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
dhūyamānaiḥbeing waved/fanning
dhūyamānaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootdhū (धातु) + śānac (शानच्)
Formवर्तमानकाले शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present passive participle), तृतीया, बहुवचन; qualifying vālavyajanaiḥ: "being waved"
samantataḥall around
samantataḥ:
Desha-adhikarana (देशाधिकरण/locative sense)
TypeIndeclinable
Rootsamantataḥ (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
śaṅkha-bherī-ninādaiḥwith conch-and-drum sounds
śaṅkha-bherī-ninādaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootśaṅkha (प्रातिपदिक) + bherī (प्रातिपदिक) + nināda (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (षष्ठी/समाहार: "शङ्खभेर्योः निनादैः"), पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
haribhiḥby monkeys
haribhiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Roothari (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
abhivanditaḥgreeted/paid homage to
abhivanditaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootabhi-vand (धातु) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; qualifying sugrīvaḥ
niryayauwent out/set forth
niryayau:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootnir-yā (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
prāpyahaving obtained
prāpya:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpra-āp (धातु) + lyap (ल्यप्)
Formल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund), "having attained"
sugrīvaḥSugriva
sugrīvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsugrīva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
rājyaśriyamroyal prosperity
rājyaśriyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootrājya (प्रातिपदिक) + śrī (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष समास (षष्ठी: "राज्यस्य श्रीः"), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
anuttamāmunsurpassed
anuttamām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootanuttama (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifying rājyaśriyam

With a pale white umbrella over his head, white yak-tail fans and sounds of conches and drums, Sugriva set out receiving greetings from monkeys, rejoicing in his royalglory.

S
Sugriva
V
vānaras (haris)
C
conch (śaṅkha)
D
drum (bherī)

FAQs

Rāja-dharma and legitimacy: royal insignia and public acclamation symbolize orderly rule; prosperity is meaningful when it supports stability and the fulfillment of righteous commitments.

Sugriva proceeds in royal procession—umbrella, fans, music, and greetings—after attaining kingship, as he moves to act in the unfolding mission with Rama’s allies.

Gratitude and responsibility in power—Sugriva’s royal glory is presented alongside public recognition and onward movement, implying kingship oriented to action and duty.