Shloka 38

वालिनः और्ध्वदैहिकम्

Vali’s Funeral Rites and the Consolation of the Bereaved

Devanagari script

ततस्तारा पतिं दृष्ट्वा शिबिकातलशायिनम्4.25.38।।आरोप्याङ्के शिरस्तस्य विललाप सुदुःखिता।

Transliteration

tatas tārā patiṃ dṛṣṭvā śibikātalaśāyinam | āropyāṅke śiras tasya vilalāpa suduḥkhitā || 4.25.38 ||

Translation

ثم إن تارا، لما رأت زوجها مضطجعًا على المحفّة، وضعت رأسه في حجرها، وهي غارقة في حزنٍ شديد، فأخذت تندب وتنوح.

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक

• तारा: Tārā
• तारा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तारा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• पतिम्: husband
• पतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (पूर्वकाल क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), अर्थे ‘दर्शनं कृत्वा’

• शिबिका-तल-शायिनम्: lying on the palanquin-floor
• शिबिका-तल-शायिनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शिबिका (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक) + शायिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (locative/determinative: ‘शिबिकातले शायी’); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् (qualifying पतिम्)

• आरोप्य: having placed
• आरोप्य: Purvakala (पूर्वकाल क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√रुह्/√रुप् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), अर्थे ‘स्थापयित्वा/आरोहयित्वा’

• अङ्के: on (her) lap
• अङ्के: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अङ्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• शिरः: head
• शिरः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तस्य: of him / his
• तस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम

• विललाप: lamented
• विललाप: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-√लप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• सुदुःखिता: deeply grieved
• सुदुःखिता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + दुःखित (√खिद्, कृदन्त)
• Form: कर्मधारय (intensifying: ‘अतिदुःखिता’); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (qualifying तारा)

Context

Seeing her husband lying in the palanquin, Tara, full of grief placed Vali's head on her lap and cried.

Characters & Entities

• Tārā
• Vāli
• śibikā (palanquin)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse highlights dharma as steadfast relationship-duty: Tārā’s devoted care and mourning embody spousal fidelity and compassion.

What is the narrative situation?

Tārā approaches Vāli’s body on the palanquin and begins her lament, holding him tenderly.

Which character virtue is emphasized?

Conjugal loyalty and tenderness (pativratā-bhāva), expressed through grief and care.