Shloka 21

किं मामेवं विलपतीं प्रेम्णा त्वं नाभिभाषसे।इमाः पश्य वरा बह्वीर्भार्यास्ते वानरेश्वर4.20.21।।

kiṃ mām evaṃ vilapatīṃ premṇā tvaṃ nābhibhāṣase |

imāḥ paśya varā bahvīr bhāryās te vānarēśvara ||

لِمَ لا تخاطبني بمحبّة وأنا أنتحب هكذا؟ انظر: ها هنا زوجاتك الكثيرات الفاضلات، يا سيّد القردة.

किम्why?
किम्:
सम्बन्ध/प्रश्न (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक अव्यय (interrogative particle) used as ‘why?’
माम्me
माम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; सर्वनाम
एवम्thus, in this way
एवम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण अव्यय (adverb)
विलपतीम्wailing, lamenting
विलपतीम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeVerb
Rootवि-लप् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; agrees with माम् (me) as ‘while wailing’
प्रेम्णाwith affection, lovingly
प्रेम्णा:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रेमन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; manner
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
सम्बन्ध/निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
अभिभाषसेyou speak (to)
अभिभाषसे:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-भाष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
इमाःthese
इमाः:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; demonstrative used adjectivally with भार्याः
पश्यsee, look at
पश्य:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
वराःexcellent, lovely
वराः:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण of भार्याः
बह्वीःmany
बह्वीः:
विशेषण (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण of भार्याः
भार्याःwives
भार्याः:
कर्म (Object/कर्म) (of पश्य)
TypeNoun
Rootभार्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Possessor/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; enclitic form
वानरेश्वरO lord of monkeys
वानरेश्वर:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवानरेश्वर (प्रातिपदिक: वानर + ईश्वर)
Formपुंलिङ्ग, संबोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (वानराणाम् ईश्वरः)

'(To Vali she said) O lord of monkeys! Why don't you speak to me loving words when I am wailing this way? Here are your excellent wives!'

T
Tārā
V
Vāli

FAQs

It highlights relational dharma: the bonds of spouse and household, and the pain when death ends dialogue and duty within the family.

Tārā laments beside the dying Vāli, yearning for a loving response and drawing attention to his household.

Tārā’s steadfast attachment and sincerity—she speaks directly from grief without pretense.