Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

दुन्दुभिवधप्रसङ्गः

The Dundubhi Episode and the Proof of Rama’s Prowess

सम्भग्नाः पादपाश्चैमेक्षिपतेहासुरीं तनुम्।समन्तादाद्योजनं पूर्णमाश्रमं मामकं यदि4.11.54।।आगमिष्यति दुर्बुद्धिर्व्यक्तं स न भविष्यति।

sambhagnāḥ pādapāś ca ime kṣipatehāsurīṃ tanum |

samantād ād-yojanaṃ pūrṇam āśramaṃ māmakam yadi || 4.11.54 ||

āgamiṣyati durbuddhir vyaktaṃ sa na bhaviṣyati |

بما أن هذه الأشجار قد تحطمت أيضًا من قبل الذي قذف جسد الشيطان، فإذا اقترب ذلك الشرير مسافة يوجانا كاملة حول صومعتي، فمن الواضح أنه لن ينجو.

सम्भग्नाःbroken
सम्भग्नाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-√भञ्ज् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'broken' (predicate of पादपाः)
पादपाःtrees
पादपाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपादप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Subject
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
इमेthese
इमे:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; demonstrative 'these'
क्षिपताby the hurler
क्षिपता:
Kartr (कर्ता/agent)
TypeNoun
Root√क्षिप् (धातु)
Formकृदन्त (तृ-प्रत्ययान्त/agent noun), पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; 'by the thrower'
इहhere
इह:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (here)
आसुरीम्demonic
आसुरीम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootआसुरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'demonic' (qualifies तनुम्)
तनुम्body
तनुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
समन्तात्all around
समन्तात्:
Desha (देश)
TypeIndeclinable
Rootसमन्तात् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (all around)
up to
:
Parimana (परिमाण/extent)
TypeIndeclinable
Rootआ (अव्यय/उपसर्ग)
Formअव्यय (preposition) with accusative of extent: 'up to/as far as'
योजनम्a yojana (distance)
योजनम्:
Parimana (परिमाण)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; extent
पूर्णम्entire
पूर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootपूर्ण (प्रातिपदिक; √पॄ, क्त/PPP)
Formकृदन्त/विशेषण, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'entire/filled' (qualifies आश्रमम्)
आश्रमम्hermitage
आश्रमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मामकम्my
मामकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमामक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; possessive adjective 'my' (qualifies आश्रमम्)
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional conjunction)
आगमिष्यतिwill come
आगमिष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/Future), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
दुर्बुद्धिःthe evil-minded one
दुर्बुद्धिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदुर्बुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; used as masculine by sense (wicked person)
व्यक्तम्clearly
व्यक्तम्:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगवत् क्रियाविशेषण (adverbial accusative): 'clearly/indeed'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (negation)
भविष्यतिwill be / will survive
भविष्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√भू (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/Future), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

'Whoever has broken the trees all over this forest and has thrown the demon's body will not survive if he enters within a radius of one yojana of my hermitage.

Ā
āśrama (hermitage)
Y
yojana (measure of distance)

FAQs

Dharma protects sanctuaries through clear limits: when violence disrupts the natural and spiritual order, boundaries are established to prevent repeat harm.

The sage notes the collateral damage (broken trees) and extends the prohibition to a defined radius around his hermitage.

Firmness in safeguarding the vulnerable—setting enforceable rules to preserve a protected domain.