HomeRamayanaBala KandaSarga 15Shloka 19
Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

पञ्चदशः सर्गः — देवकृत-प्रार्थना, रावणवधोपायः, विष्णोः मानुषावतारनियोजनम्

Sarga 15: The Devas’ Petition, the Means to Slay Ravana, and Vishnu’s Commission to Incarnate as Man

त्वान्नियोक्ष्यामहे विष्णो लोकानां हितकाम्यया। 1 राज्ञो दशरथस्य त्वमयोध्याधिपते: प्रभो:।।1.15.18। धर्मज्ञस्य वदान्यस्य महर्षिसमतेजस: । 18तस्य भार्यासु तिसृषु ह्रीश्रीकीर्त्युपमासु च।।1.15.19।।विष्णो पुत्रत्वमागच्छ कृत्वाऽऽत्मानं चतुर्विधम्। 1

dharmajñasya vadānyasya maharṣisamatejasaḥ |

tasya bhāryāsu tisṛṣu hrīśrīkīrtyupamāsu ca ||1.15.19||

viṣṇo putratvam āgaccha kṛtvātmānaṃ caturvidham |

إنه عارفٌ بالدارما، كريمٌ جواد، متألّقٌ كحكيمٍ عظيم. وبين زوجاته الثلاث—المشبَّهات بهري (الحياء)، وشري (البركة والنعمة)، وكيرتي (المجد والذكر)—يا فيشنو، تفضّل بالمجيء ابناً لهنّ، مُتجلّياً في أربعة أشكال.

तत्रthere
तत्र:
Deśa-adhikaraṇa (देशाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (locative adverb)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (pronoun), प्रथमा, एकवचन
मानुषःa human
मानुषः:
Kartṛ-samānādhikaraṇa (कर्तृसमानाधिकरण)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate noun ‘as a human’
भूत्वाhaving become
भूत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अव्ययभाव; ‘having become’
प्रवृद्धम्greatly grown/arrogant
प्रवृद्धम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र+वृध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies लोककण्टकम्
लोककण्टकम्scourge of the worlds
लोककण्टकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलोक + कण्टक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘thorn of the worlds’
अवध्यम्invincible
अवध्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ+वध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies रावणम् (as object-description)
दैवतैःby the gods
दैवतैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदैवत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘by the gods’
विष्णोO Viṣṇu
विष्णो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
समरेin battle
समरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
जहिslay
जहि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; parasmaipada
रावणम्Rāvaṇa
रावणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

"I shall perform putriyeshti to help you beget sons. This is to be done in accordance with tradition for fulfilment of desires through mantras as declared in a portion of the Vedas, 'atharva siras'" .

V
Viṣṇu
D
Daśaratha
Ś
Śrī
K
Kīrti

FAQs

Dharma is supported through an ideal human lineage: righteousness and generosity in rulership become the vessel for restoring cosmic order.

The gods specify the mode of incarnation: Viṣṇu should become four sons born to Daśaratha’s three queens.

Daśaratha’s dharma and dāna (generosity), and the idealized virtues symbolized by Hrī, Śrī, and Kīrti.