Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

अनसूयोपदेशः तथा सीताया स्वयंवरकथा

Anasuya’s Counsel and Sita’s Swayamvara Narrative

स मां दृष्ट्वा नरपतिर्मुष्टिविक्षेपतत्परः।पांसुकुण्ठितसर्वाङ्गीं जनको विस्मितोऽभवत्।।2.118.29।।

sa māṃ dṛṣṭvā narapatir muṣṭivikṣepatatparaḥ | pāṃsukuṇṭhitasarvāṅgīṃ janako vismito 'bhavat ||2.118.29||

ثم إن الملكَ جَنَكَ، وهو مُنهمكٌ في نثرِ حفناتٍ (من البذر)، رآني وجسدي كلُّه مُغبرٌّ بالتراب، فامتلأ دهشةً.

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुंलिङ्ग
माम्me
माम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
पूर्वकाल (prior action)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (Gerund/Absolutive)
नरपतिःthe king
नरपतिः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootनरपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मुष्टि-विक्षेप-तत्परःintent on scattering (seeds) by handfuls
मुष्टि-विक्षेप-तत्परः:
कर्ता-विशेषण (Agent qualifier)
TypeAdjective
Rootमुष्टि (प्रातिपदिक) + विक्षेप (प्रातिपदिक) + तत्पर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (Determinative: 'intent on fist-throwing/scattering'), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of नरपतिः
पांसु-कुण्ठित-सर्वाङ्गीम्(me) with all limbs covered with dust
पांसु-कुण्ठित-सर्वाङ्गीम्:
कर्म-विशेषण (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootपांसु (प्रातिपदिक) + कुण्ठित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + सर्वाङ्गी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय/बहुपद-समास (descriptive: 'dust-covered-all-limbed'), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण of माम्
जनकःJanaka
जनकः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootजनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; apposition to नरपतिः
विस्मितःastonished
विस्मितः:
कर्ता-विशेषण (Predicate of subject)
TypeAdjective
Rootविस्मित (कृदन्त-प्रातिपदिक; from विस्मि/स्मि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; predicate adjective
अभवत्became/was
अभवत्:
क्रिया (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

Engaged in sowing fistfuls of seeds, king Janaka found me covered with dust andwas astonished.

S
Sītā
A
Anasūyā
J
Janaka

FAQs

A dharmic heart responds to the vulnerable: the scene prepares for Janaka’s compassionate acceptance—astonishment becomes the doorway to protective responsibility.

Sītā describes the moment Janaka notices her, newly arisen and covered in dust, while he is sowing seed.

Janaka’s attentive awareness and the humane impulse that follows upon encountering the unexpected and helpless.