Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

सीतान्वेषणारम्भः

The Search for Sita Begins

अनासादयमानं तं सीतां दशरथात्मजम्।।।।पङ्कमासाद्य विपुलं सीदन्तमिव कुञ्जरम्।लक्ष्मणो राममत्यर्थमुवाच हितकाम्यया।।।।

anāsādayamānaṃ taṃ sītāṃ daśarathātmajam |

paṅkam āsādya vipulaṃ sīdantam iva kuñjaram |

lakṣmaṇo rāmam atyartham uvāca hitakāmyayā ||

ولمّا عجز ابنُ دَشَرَثا عن العثور على سيتا، وأخذ يغوص كالفيل في وحلٍ عميق، تكلّم لاكشمانا إليه بإلحاح، ابتغاءً لخير راما.

priya-kānana-sañcārāfond of roaming in the forest
priya-kānana-sañcārā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpriya (प्रातिपदिक) + kānana (प्रातिपदिक) + sañcārā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘प्रियः कानने सञ्चारः यस्याः’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of maithilī)
vanonmattāmad for the forest
vanonmattā:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvana (प्रातिपदिक) + unmattā (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: ‘वने उन्मत्ता/वनेन उन्मत्ता’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
maithilīMaithili (Sita)
maithilī:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmaithilī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
she
:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vanamforest
vanam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
or
:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: ‘or’)
praviṣṭāentered
praviṣṭā:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootviś (धातु) + pra- (उपसर्ग)
Formकृदन्त-भूतकालिक (past active participle, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
syātmight be
syāt:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
nalinīmlotus-pond
nalinīm:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnalinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
or
:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय
su-puṣpitāmin full bloom
su-puṣpitām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu (उपसर्ग) + puṣpita (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: ‘सु- पुष्पिता’ (well-flowered); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of nalinīm)

Lakshmana, dedicated to his well-being, spoke to Rama, son of Dasaratha, who was sinking like an elephant into the quagmire, when he failed to trace Sita.

R
Rāma
S
Sītā
L
Lakṣmaṇa
D
Daśaratha

FAQs

Dharma is also fraternal service: Lakṣmaṇa’s role is to steady Rāma with beneficial counsel when grief overwhelms him.

Rāma’s despair deepens after failing to find Sītā; Lakṣmaṇa intervenes to guide and support him.

Lakṣmaṇa’s loyalty and wise care (hita-kāmyā)—supporting the righteous leader so that dharmic action can continue.