Shloka 18

रावणस्य परिव्राजकवेषेण सीतासमीपगमनम्

Ravana Approaches Sita Disguised as a Mendicant

Devanagari script

विशालं जघनं पीनमूरू करिकरोपमौ।।।।एतावुपचितौ वृत्तौ संहतौ सम्प्रवल्गितौ।पीनोन्नतमुखौ कान्तौ स्निग्धौ तालफलोपमौ।।।।मणिप्रवेकाभरणौ रुचिरौ ते पयोधरौ।

Transliteration

viśālaṃ jaghanaṃ pīnam ūrū karikaropamau | etāv upacitau vṛttau saṃhatau sampravalgitau | pīnon natamukhau kāntau snigdhau tālaphalopamau | maṇipravekābharaṇau rucirau te payodharau ||

Translation

وركاكِ عريضان ممتلئان، وفخذاكِ قويّان كخرطوم الفيل. وأمّا ثدياكِ—ناميان مستديران متقاربين ثقيلين—فهما بهيّان ناعمان كثمر النخل، مُحلَّيان بجواهر نفيسة، يزيدان حسنكِ بهاءً.

Word by Word

• विशालम्: large
• विशालम्: कर्मविशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विशाल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; जघनम्-विशेषण

• जघनम्: hips/haunches
• जघनम्: कर्म (Karma/Object; described)
• Type: Noun
• Root: जघन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पीनम्: full/stout
• पीनम्: कर्मविशेषण
• Type: Adjective
• Root: पीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; ऊरू-विशेषण

• ऊरू: two thighs
• ऊरू: कर्म (Karma/Object; described)
• Type: Noun
• Root: ऊरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन

• करि-कर-उपमौ: like an elephant's trunk
• करि-कर-उपमौ: कर्मविशेषण
• Type: Adjective
• Root: करिन्/करि (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; ऊरू-विशेषण; तत्पुरुषः: करिणः करः इव उपमौ (like an elephant's trunk/hand)

• एतौ: these two
• एतौ: कर्ता (Karta/Subject; nominal sentence)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; संकेत (these two)

• उपचितौ: well-developed
• उपचितौ: कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: उप + √चि (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण

• वृत्तौ: round
• वृत्तौ: कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: वृत्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण

• संहतौ: close together
• संहतौ: कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: सम् + √हन्/√हृ? (धातु) → संहत (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; 'pressed together/compact'

• सम्प्रवल्गितौ: drooping
• सम्प्रवल्गितौ: कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: सम् + प्र + √वल्ग् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; 'hanging/drooping (from weight)'

• पीन-उन्नत-मुखौ: with full, raised tips
• पीन-उन्नत-मुखौ: कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: पीन (प्रातिपदिक) + उन्नत (कृदन्त; उद्+√नम् क्त) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण; तत्पुरुषः: पीनं च उन्नतं च मुखं (nipple/front) यस्य

• कान्तौ: lovely
• कान्तौ: कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: कान्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण

• स्निग्धौ: smooth/shining
• स्निग्धौ: कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: स्निग्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण

• ताल-फल-उपमौ: like palm-fruits
• ताल-फल-उपमौ: कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: ताल (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक) + उपम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण; तत्पुरुषः: तालफलस्य उपमौ (like palm-fruits)

• मणि-प्रवेक-आभरणौ: adorned with choice gems
• मणि-प्रवेक-आभरणौ: कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: मणि (प्रातिपदिक) + प्रवेक (प्रातिपदिक) + आभरण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण; तत्पुरुषः: मणिप्रवेकैः आभरणम् (ornament) यस्य

• रुचिरौ: beautiful
• रुचिरौ: कर्तृविशेषण
• Type: Adjective
• Root: रुचिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; पयोधरौ-विशेषण

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (Genitive/Possessor)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive), एकवचन; 2nd person pronoun

• पयोधरौ: two breasts
• पयोधरौ: कर्ता (Karta/Subject; nominal sentence)
• Type: Noun
• Root: पयोधर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन

Context

Your big hips are stout and strong, Your smooth thighs are like the trunk of an elephant, your breasts adorned with gems, are round and robust like palm fruits and drooping with heaviness with projected stiff nipples, shining and delightful, adding beauty.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Sītā (implied addressee)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse illustrates adharma: lustful speech and objectifying praise used as a tool of coercion, especially under a false religious guise—opposed to self-control (dama) and truthful conduct (satya).

What is the narrative situation?

After approaching Sītā in disguise, Rāvaṇa attempts to entice her through flattering and sensual descriptions.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s virtue is implied by contrast: modesty, fidelity, and steadfastness—she is being tested by speech that violates restraint and respect.