Shloka 11

Narmadā Pilgrimage Itinerary: Sequence of Tīrthas, Rites, and Fruits

Devanagari script

ततो गच्छेत राजेंद्र त्रिदशद्योति विश्रुतम् । तत्र ता ऋषिकन्यास्तु तपस्तप्यंति सुव्रताः

Transliteration

tato gaccheta rājeṃdra tridaśadyoti viśrutam | tatra tā ṛṣikanyāstu tapastapyaṃti suvratāḥ

Translation

ثمّ، يا خيرَ الملوك، فليمضِ إلى تريداشاديوتي المشهور بين الآلهة. هناك تمارس بناتُ الرِّشي، الثابتات على نذورهنّ، رياضاتٍ وزهداً.

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Adhikaraṇa (अधिकरण) / Temporal setting
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (Avyaya), तस्मात्-अर्थे (ablatival adverb): "thereafter/from there"

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम् (singular)

• राजेन्द्र: O king of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र (प्रातिपदिक) = राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (masculine), सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञाम् इन्द्रः)

• त्रिदशद्योति: the famed light/region of the gods
• त्रिदशद्योति: Karma (कर्म) / Destination-object
• Type: Noun
• Root: त्रिदशद्योति (प्रातिपदिक) = त्रिदश + द्योति (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (neuter), द्वितीया (Accusative/द्वितीया), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिदशानां द्योतिः/द्योतिः-स्थानम्)

• विश्रुतम्: well-known, renowned
• विश्रुतम्: Viśeṣaṇa (विशेषण) of त्रिदशद्योति
• Type: Adjective
• Root: विश्रुत (कृदन्त/प्रातिपदिक) ← श्रु (धातु) + वि + क्त (past passive participle)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचनम्; भूतकृदन्त (क्त), कर्मणि प्रयोगे "well-known"

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (अधिकरण) / Location
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (locative adverb): "there"

• ताः: those (women)
• ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (feminine), प्रथमा (Nominative), बहुवचनम् (plural); सर्वनाम

• ऋषिकन्याः: daughters of sages
• ऋषिकन्याः: Karta (कर्ता) (apposition to ताः)
• Type: Noun
• Root: ऋषिकन्या (प्रातिपदिक) = ऋषि + कन्या
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऋषेः कन्याः)

• तु: indeed/and (emphatic)
• तु: Sambandha (सम्बन्ध) / Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle) contrast/emphasis

• तपः: austerity, penance
• तपः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचनम्

• तप्यन्ति: perform austerities / practice penance
• तप्यन्ति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुषः (3rd person), बहुवचनम्

• सुव्रताः: of good vows, virtuous
• सुव्रताः: Viśeṣaṇa (विशेषण) of ऋषिकन्याः/ताः
• Type: Adjective
• Root: सुव्रत (प्रातिपदिक) = सु + व्रत
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचनम्; कर्मधारयः (सुन्दरं व्रतं येषाम्/याः)

Speaker

Unspecified narrator (contextual instruction within the pilgrimage/itinerary discourse; exact speaker not stated in the provided excerpt)

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Geographic Context

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: ततो→ततः; ऋषिकन्यास्तु→ऋषिकन्याः+तु; तपस्तप्यंति→तपः+तप्यन्ति

Characters & Entities

• Tridaśa (the Devas)
• Ṛṣikanyāḥ (daughters of sages)

FAQs

What does this verse reveal about the geography of sacred Tirthas?

It presents Tridaśadyoti as a renowned sacred destination within the Svarga-khaṇḍa’s pilgrimage itinerary, indicating a mapped network of holy places associated with divine presence and ascetic power.

How does this verse emphasize the path of Bhakti?

While not explicitly devotional, it supports a Purāṇic devotional framework by directing the seeker to a sanctified site and highlighting reverent engagement with holy places where spiritual discipline (tapas) is honored.

What is the ethical lesson from this dialogue?

The verse upholds steadfastness in vows (suvrata) and disciplined austerity (tapas) as exemplary virtues, suggesting that moral resolve and spiritual practice are integral to sacred travel and inner purification.