Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Brahmā’s Puṣkara Sacrifice: Ṛtvij System, Sāvitrī’s Reconciliation, Tīrtha-Catalogue, Śrāddha & Initiation Rites, and Vrata Fruits

सहस्रभोज्यं दातव्यं स्नात्वा चावभृथे क्रतौ । यजमानेन सर्वस्वं देयं स्वायंभुवोब्रवीत्

sahasrabhojyaṃ dātavyaṃ snātvā cāvabhṛthe kratau | yajamānena sarvasvaṃ deyaṃ svāyaṃbhuvobravīt

وبعد الاغتسال في طقس الأڤَبْهْرِثَا (avabhṛtha) الختامي للكراتو، ينبغي إقامة وليمة لألف. وعلى اليَجَمَانَا أن يهب كلَّ ماله؛ هكذا صرّح سْفايَمْبْهُوفَا (Svāyaṃbhuva).

सहस्रभोज्यम्food (enough) for a thousand
सहस्रभोज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसहस्र + भोज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सहस्रं भोज्यं यस्य/सहस्रसंख्यं भोज्यम् (food for a thousand / thousand meals)
दातव्यम्should be given
दातव्यम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृदन्त; तव्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/obligative), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootस्ना (धातु) + क्त्वा (अव्ययकृदन्त)
Formअव्ययकृदन्त; क्त्वान्त (gerund/absolutive): 'having bathed'
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
अवभृथेat the avabhṛtha (final bath)
अवभृथे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअवभृथ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अवभृथस्नान-समये (at the avabhṛtha bath)
क्रतौin the sacrifice
क्रतौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
यजमानेनby the sacrificer (patron)
यजमानेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सर्वस्वम्all possessions
सर्वस्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व + स्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वं स्वं धनम् (all one's possessions)
देयम्is to be given
देयम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + यत्/य (कृत्-प्रत्यय; देय)
Formकृदन्त; देय (gerundive/obligative), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
स्वायंभुवःSvāyaṃbhuva (Manu)
स्वायंभुवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्वायंभुव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; व्यक्तिनाम (Svāyaṃbhuva/Manu)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Svāyaṃbhuva (traditionally Svāyaṃbhuva Manu; sometimes used as an epithet of Brahmā—context needed for certainty)

Primary Rasa: vira

Secondary Rasa: shanta

Type: river

Sandhi Resolution Notes: च + अवभृथे → चावभृथे; स्वायंभुवः + अब्रवीत् → स्वायंभुवोब्रवीत् (ओ-आ सन्धि)

S
Svāyaṃbhuva
Y
Yajamāna

FAQs

It prescribes large-scale generosity: feeding a thousand guests (sahasrabhojya) and extensive donation by the yajamāna, described as giving away “all one’s wealth.”

Yes. It frames dāna as the ethical completion of the ritual—sacrifice culminates not only in rites like avabhṛtha but also in public benefit through feeding and giving.

The verse highlights non-attachment and social responsibility: religious merit is linked to sharing resources widely, especially after performing a major yajña.