Previous Verse
Next Verse

Shloka 114

The Greatness of the Ancestors: Ekoddiṣṭa Śrāddha, Āśauca Rules, and Sapiṇḍīkaraṇa

ब्राह्मण उवाच । ये विप्रमुख्याः कुरुजांगलेषु दाशास्तथा दाशपुरे मृगाश्च । कालंजरे सप्त च चक्रवाका ये मानसे तेत्र वसंति सिद्धाः

brāhmaṇa uvāca | ye vipramukhyāḥ kurujāṃgaleṣu dāśāstathā dāśapure mṛgāśca | kālaṃjare sapta ca cakravākā ye mānase tetra vasaṃti siddhāḥ

قال البراهمن: «إنّ خِيارَ ذوي الميلادين في كورو جانغالا، والدّاشا هناك في داشابورا، بل وحتى الظِّباء؛ وكذلك سبعةُ طيورِ التشاكرافاكا في كالانجار—أولئك السِّدْها الكاملون يقيمون هناك في ماناسا».

ब्राह्मणःthe brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (उवाच इत्यस्य कर्ता)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
येthose who
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
विप्रमुख्याःchief brahmins
विप्रमुख्याः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (विप्राणां मुख्याः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कुरुजाङ्गलेषुin the Kuru-jāṅgala region
कुरुजाङ्गलेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकुरुजाङ्गल (प्रातिपदिक; देशनाम)
Formतत्पुरुष (कुरूणां जाङ्गलः/देशः), पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), बहुवचन
दाशाःfisherfolk/boatmen
दाशाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदाश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तथाalso/likewise
तथा:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/तुल्यतार्थक), ‘also/likewise’
दाशपुरेin Dāśapura
दाशपुरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदाशपुर (प्रातिपदिक; नगरनाम)
Formतत्पुरुष (दाशानां पुरम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
मृगाःdeer/animals
मृगाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
कालञ्जरेon/at Kālañjara
कालञ्जरे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकालञ्जर (प्रातिपदिक; पर्वतनाम)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक, प्रथमा, बहुवचन (चक्रवाकाः इत्यस्य विशेषण)
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
चक्रवाकाःcakravāka birds (ruddy geese)
चक्रवाकाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootचक्रवाक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धवाचक
मानसेin (Lake) Mānasa
मानसे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक; सरोवरनाम)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
वसन्तिdwell/live
वसन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु)
Formलट् (वर्तमानकाल/Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
सिद्धाःsiddhas/perfected ones
सिद्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘perfected beings’

Brāhmaṇa (narrator/speaker in the dialogue)

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Type: tirtha

Sandhi Resolution Notes: मृगाः+च=मृगाश्च; ‘तेत्र’ पाठे = तत्र (लिप्यन्तर/सन्धि-भ्रंश).

K
Kurujāṅgala
D
Dāśa
D
Dāśapura
K
Kālañjara
C
Cakravāka
M
Mānasa (Mānasa-sarovara)
S
Siddha

FAQs

It links multiple named regions—Kurujāṅgala, Dāśapura, Kālañjara, and Mānasa—suggesting a sacred landscape where diverse beings and communities are connected through pilgrimage-style holy geography.

Rather than explicit devotion, the verse emphasizes sanctified presence: holy places are portrayed as dwelling-grounds of “siddhas,” implying that spiritual attainment is associated with reverence for and residence near sacred sites.

The verse implies inclusivity and humility: not only learned brāhmaṇas but also communities, animals, and birds are situated within a sacred order—encouraging respect toward all beings within dharma and tīrtha culture.