Shloka 12

Prabhāsa-kṣetra: Circuit of Tīrthas and Shrines Leading to Bhukti and Mokṣa

Devanagari script

अंगारेशं गुर्वीशं सोमेशं भृगुजेश्वरम् । शनिराहुशिखीशांश्च क्रमाद्गच्छेच्चतुर्दश ॥ १२ ॥

Transliteration

aṃgāreśaṃ gurvīśaṃ someśaṃ bhṛgujeśvaram | śanirāhuśikhīśāṃśca kramādgaccheccaturdaśa || 12 ||

Translation

ثم ينبغي، على الترتيب، أن يمضي إلى مزارات سادة الكواكب: أنغاريشا (Aṅgāreśa، المريخ)، غورڤيشا (Gurvīśa، المشتري)، سوميشا (Someśa، القمر)، وبھṛغوجيشڤارا (Bhṛgujeśvara، الزهرة)؛ ثم إلى شاني (Śani، زحل) وراهو (Rāhu) وشيخي (Śikhī، كيتو)، وبذلك تكتمل الأربعة عشر في الطواف المقرر.

Word by Word

• अङ्गारेशम्: Lord Aṅgāreśa
• अङ्गारेशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्गार-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: अङ्गारस्य ईशः

• गुर्वीशम्: Lord Gurvīśa
• गुर्वीशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुरु-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: गुरोः/गुरोः (बृहस्पतेः) ईशः

• सोमेशम्: Lord Someśa
• सोमेशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: सोमस्य ईशः

• भृगुजेश्वरम्: Lord Bhṛgujeśvara
• भृगुजेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भृगुज-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: भृगुजस्य (शुक्रस्य) ईश्वरः

• शनि-राहु-शिखीशान्: (the lords of) Śani, Rāhu, and Śikhī (Ketu)
• शनि-राहु-शिखीशान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शनि + राहु + शिखीश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; द्वन्द्व-समास (समाहार/इतरेतर) — शनि, राहु, शिखीश (केत्वीश) इत्यादीन्

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• क्रमात्: in order, successively
• क्रमात्: Manner/Sequence (प्रकार/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: क्रमात् (अव्यय; क्रम-तस्)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय; क्रमशः (adverb of order)

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• चतुर्दश: fourteen
• चतुर्दश: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर्दश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याविशेषणम्; द्विगु-समास (चतुर् + दश); (अध्याहृतं) ‘स्थानानि/लिङ्गानि’ इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Narada (teaching/instructive narration within a pilgrimage-ritual context)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Aṅgāra (Mars)
• Bṛhaspati/Guru (Jupiter)
• Soma/Candra (Moon)
• Śukra/Bhṛguja (Venus)
• Śani (Saturn)
• Rāhu
• Ketu/Śikhī

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes disciplined, sequential worship (krama) of graha-devatās, presenting planetary shrines as part of a complete sacred circuit that supports harmony, auspiciousness, and orderly religious practice.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti here is expressed as reverent darśana and worship offered in a prescribed order to divine powers governing cosmic rhythms, training the devotee in humility, regularity, and faithful observance.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Jyotiṣa (a Vedāṅga) is implied through the listing of grahas (including Rāhu and Ketu) and the insistence on sequence (krama), reflecting ritual-astral order used in traditional worship and pilgrimage planning.