Home›Narada Purana›Uttara Bhaga›Adhyaya 69›Shloka 27
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 27

Kāmākṣā-māhātmya (Glory of Kāmākṣā) with Siddhanātha Account

Devanagari script

स चाभिकामं समवाप्य भूमौ स्वर्गं प्रयात्येव सुरार्चितांघ्रिः । एतन्मया ते कथितं सुनेत्रे श्रीसिद्धनाथस्य चरित्रयुक्तम् । कामाक्षमाहात्म्यमघघ्नमाद्यं भूयोऽपि किं ते प्रवदामि भद्रे ॥ २७ ॥

Transliteration

sa cābhikāmaṃ samavāpya bhūmau svargaṃ prayātyeva surārcitāṃghriḥ | etanmayā te kathitaṃ sunetre śrīsiddhanāthasya caritrayuktam | kāmākṣamāhātmyamaghaghnamādyaṃ bhūyo'pi kiṃ te pravadāmi bhadre || 27 ||

Translation

وهو—الذي تُعْبَدُ قدماه من قِبَلِ الآلهة—بعد أن نال مُرادَه على الأرض، يمضي حقّاً إلى السماء. وهكذا، يا حسنةَ العينين، قد قصصتُ عليكِ عظمةَ كاماكشي (Kāmākṣī) الأولى، الماحقةَ للآثام، مع السيرةِ المقدّسةِ لشري سِدْهَناثا (Śrī Siddhanātha). فماذا عساي أن أقولَ لكِ بعدُ، أيتها السيدةُ المباركة؟

Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘he’
चand
च:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्/conjunction
अभिकामम्as desired
अभिकामम्:
Avyaya (अव्यय)
TypeNoun
Rootअभिकाम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; adverbial accusative ‘as desired/according to wish’
समवाप्यhaving attained
समवाप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-अव-आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (Gerund)
भूमौon earth
भूमौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), एकवचनम्
स्वर्गम्to heaven
स्वर्गम्:
Gati/Karma (गति/कर्म)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रयातिgoes
प्रयाति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु)
Formलट् (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
एवindeed
एव:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम्/emphatic particle ‘indeed/only’
सुर-अर्चित-अङ्घ्रिःone whose feet are worshipped by gods
सुर-अर्चित-अङ्घ्रिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + अर्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + अङ्घ्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः ‘he whose feet are worshipped by gods’
एतत्this
एतत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; here द्वितीया (object) ‘this’
मयाby me
मया:
Kartr-karana (कर्तृकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्तिः (करण/कर्ता-हेतुः), एकवचनम्; ‘by me’
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान), एकवचनम्; ‘to you’
कथितम्told
कथितम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; with एतत्: ‘has been told’
सुनेत्रेO fair-eyed one
सुनेत्रे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु (उपसर्ग/प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, संबोधन-एकवचनम्; ‘O fair-eyed one’
श्री-सिद्ध-नाथस्यof revered Siddhanātha
श्री-सिद्ध-नाथस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + सिद्ध (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्; honorific श्री + title
चरित्र-युक्तम्connected with (his) deeds
चरित्र-युक्तम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचरित्र (प्रातिपदिक) + युक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः ‘endowed with (his) deeds/story’ (qualifies एतत्)
कामाक्ष-माहात्म्यम्the glory of Kāmākṣā
कामाक्ष-माहात्म्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकामाक्ष (प्रातिपदिक, देवी-नाम) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः ‘the greatness of Kāmākṣā’
अघ-घ्नम्sin-destroying
अघ-घ्नम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअघ (प्रातिपदिक) + घ्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः ‘sin-destroying’
आद्यम्prime/excellent
आद्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘primeval/first/excellent’
भूयःagain/further
भूयः:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formअव्ययम्; ‘again/further’
अपिalso
अपि:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्ययम्; ‘also/even’
किम्what
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; interrogative ‘what’
तेto you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्तिः (सम्प्रदान), एकवचनम्; ‘to you’
प्रवदामिI tell/say
प्रवदामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-वद् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
भद्रेO noble lady
भद्रे:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, संबोधन-एकवचनम्; ‘O auspicious lady’
Speaker

Narrator (Purāṇic dialogue speaker addressing a female interlocutor, ‘Sunetrā’)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities
K
Kāmākṣī
Ś
Śrī Siddhanātha
D
Devas (Suras)
S
Svarga (Heaven)

FAQs

It serves as a concluding phala-śruti: hearing/knowing the Kāmākṣī Māhātmya and the Siddhanātha account is presented as sin-destroying and as leading to fulfillment of aims on earth and attainment of svarga.

By highlighting ‘surārcitāṅghri’ (the Lord whose feet are worshipped), it frames devotion and reverence to the deity/kshetra as a means to both worldly well-being and higher post-mortem merit.

No specific Vedāṅga technique is taught in this verse; its practical takeaway is the Purāṇic method of phala-śruti—using promised results to motivate śravaṇa (hearing) and kṣetra-māhātmya-oriented religious practice.

←Previous Verse
Next Verse→