Shloka 31
Adhyāya 61: Saṃmohana-astra and the Kuru Withdrawal (संमोहनास्त्रं तथा कुरुनिवृत्तिः)
'जैसे व्याध घोंसलेमें बैठे हुए पक्षियोंको भी मार गिराता है, उसी प्रकार मैं मुड़ी हुई नोकवाले (तीखे) बाणोंसे मारकर उन सभी कौरववीरोंको रथोंकी बैठकोंसे नीचे गिरा दूँगा। जैसे वज्रधारी इन्द्र अकेले ही समस्त असुरोंका संहार कर डालते हैं, उसी प्रकार मैं भी अकेला ही यहाँ युद्धके लिये सावधान होकर खड़े हुए समस्त महाबली योद्धाओंका भलीभाँति विनाश कर डालूँगा ।। रौद्रे रुद्रादहं हूस्त्रं वारुणं वरुणादपि । अस्त्रमाग्नेयमग्नेक्ष॒ वायव्यं मातरिश्वन: । वज्रादीनि तथास्त्राणि शक्रादहमवाप्तवान्,“मैंने भगवान् रुद्रसे रौद्रासत्रकी, वरुणसे वारुणास्त्रकी, अग्निसे आग्नेयास्त्रकी और वायु देवतासे वायव्यास्त्रकी शिक्षा प्राप्त की है। इसी प्रकार साक्षात् इन्द्रसे मैंने वज्ञ आदि अस्त्र प्राप्त किये हैं
roudre rudrād ahaṁ hūstraṁ vāruṇaṁ varuṇād api | astram āgneyam agneś ca vāyavyaṁ mātariśvanaḥ | vajrādīni tathāstrāṇi śakrād aham avāptavān ||
قال فايشَمبايانا: أعلن أنه سيُسقط أبطال الكورو من على عرباتهم بسهولةٍ كسهولةِ صيّادٍ يُسقط الطيورَ في أعشاشها؛ وأنه—كما أن إندرا حاملَ الصاعقة يهلك وحده جموعَ الشياطين—فإنه هو أيضًا، واقفًا على أهبة الحرب، سيجلب بيده وحدها خرابَ المحاربين العظام المجتمعين. ثم أثبت مصادر سلطانه القتالي: من رودرا نال سلاح «راودرا» العنيف؛ ومن فارونا سلاح «فارونا»؛ ومن أغني سلاح «أغنيَيا»؛ ومن فايُو (ماتاريشفان) سلاح «فايَفيا»؛ ومن شَكرا (إندرا) نال الصاعقةَ وسائر المقاذيف الإلهية.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that extraordinary power (divine astras) is not merely personal strength but a sanctioned, learned capability tied to cosmic authorities (Rudra, Varuṇa, Agni, Vāyu, Indra). Ethically, it implies that such power should be exercised with disciplined readiness and within the accepted moral framework of battle, since its destructive capacity is immense.
A warrior proclaims confidence that he can single-handedly defeat the Kaurava champions, comparing his effectiveness to a hunter felling birds and to Indra destroying demons. He then lists the divine weapons he has received from major deities, establishing his legitimacy and terrifying battlefield capability.