Shloka 6
Bhīṣma–Arjuna Strategic Engagement at Virāṭa’s Frontier (भीष्मार्जुनयुद्धम्)
अर्जुनने अश्वत्थामाके घोड़ोंको घायल करके अल्पजीवी बना दिया। राजन! वे मोहग्रस्त (मूर्च्छित) होनेके कारण किसी भी दिशाको नहीं जान पाते थे ।। ततो द्रौणिमहावीर्य: पार्थस्य विचरिष्यत: । विवरं सूक्ष्ममालोक्य ज्यां चिच्छेद क्षुरेण ह । तदस्यापूजयन् देवा: कर्म दृष्टवातिमानुषम्,तदनन्तर महापराक्रमी अश्व॒त्थामाने रणभूमिमें विचरते हुए अर्जुनका छोटा-सा छिद्र (तनिक-सी असावधानी) देखकर क्षुर नामक बाणसे उनकी प्रत्यंचा काट डाली। उसके इस अतिमानुष कर्मको देखकर सब देवता उसकी बड़ी प्रशंसा करने लगे
tato drauṇi-mahāvīryaḥ pārthasya vicarīṣyataḥ | vivaraṃ sūkṣmam ālokya jyāṃ ciccheda kṣureṇa ha || tad asyāpūjayan devāḥ karma dṛṣṭvātimānuṣam ||
ثم إن أشفَتّاما، ابن درونا الجبار، كان يرقب بارثا (أرجونا) وهو يجول في ساحة القتال، فأبصر ثغرةً دقيقة—لحظةَ غفلةٍ يسيرة—فقطع بوتر قوسه بسهمٍ حادٍّ كالموسى. ولما رأت الآلهة هذا الفعل الذي يفوق طاقة البشر، أثنت عليه.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even a minute lapse (sūkṣma-vivara) in attention can become decisive in conflict; excellence in action is acknowledged, yet the narrative invites reflection on how skill and praise operate within the morally complex setting of war.
Aśvatthāmā observes Arjuna’s movement in battle, spots a tiny opening, and severs Arjuna’s bowstring with a razor(-like) arrow; the gods, witnessing the superhuman feat, praise Aśvatthāmā.