Shloka 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत विराटपर्वके अन्तर्गत गोहरणपर्वमें उत्तरयोग्रहके समय यौओके लौटनेसे सम्बन्ध रखनेवाला तिरपनवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ५३ ॥। (दाक्षिणात्य अधिक पाठका १३ शलोक मिलाकर कुल २६३ श्लोक हैं।) #-+- “5 (9) &:..... +--:..& चतुष्पठ्चाशत्तमोडध्याय: अर्जुनका कर्णपर आक्रमण, विकर्णकी पराजय, शत्रुंतप और संग्रामजित्॒का वध, कर्ण और अर्जुनका युद्ध तथा कर्णका पलायन वैशम्पायन उवाच स शत्रुसेनां तरसा प्रणुद्य गास्ता विजित्याथ धनुर्धराग्रय: । दुर्योधनायाभिमुखं प्रयातो भूयो रणं सोडभिचिकीर्षमाण:
vaiśampāyana uvāca | sa śatrusenāṃ tarasā praṇudya gāstā vijityātha dhanurdharāgryaḥ | duryodhanāyābhimukhaṃ prayāto bhūyo raṇaṃ so 'bhicikīrṣamāṇaḥ ||
وهكذا ينتهي الفصلُ الثالثُ والخمسون من قسم «غوهَرَṇa» ضمن «فيراطا بارفا» من «شري مهابهاراتا»، المتعلّق بعودة القطيع زمن «أُتَّرَ-غوغْرَهَ». (وبحسب الزيادة في الرواية الجنوبية أُضيفت 13 شلوكة، فصار المجموع 263 شلوكة.) قال فَيَشَمْپايَنَة: بعدما دفعَ جيشَ العدوِّ سريعًا وردَّ الأبقارَ واستعادها، مضى سيّدُ الرماةِ مُواجِهًا دُريودَهَنَة، عازمًا على أن يخوض القتالَ مرةً أخرى. وتُبرزُ الآيةُ شجاعةً منضبطة: فالنصرُ ليس رخصةً للقسوة، بل واجبٌ وفق الدَّرما في ردِّ العدوان، يعقبه الاستعدادُ لمواجهة المُحرِّضِ الأكبر.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames martial action as duty-oriented: Arjuna first secures the immediate objective (recovering the stolen cattle) and then turns to confront the chief wrongdoer. Valor is shown as disciplined and purposeful—protecting what must be protected and addressing the source of adharma rather than indulging in aimless violence.
After defeating and driving back the opposing forces and reclaiming the cattle taken in the raid, Arjuna advances directly toward Duryodhana, ready to renew combat. This sets the stage for further clashes with leading Kaurava warriors in the Goharaṇa episode of the Virāṭa narrative.