Shloka 14
अध्याय ५०: उत्तरेण सह अर्जुनस्य रथप्रयाणे ध्वजचिह्नैः कौरवसेनानिर्देशः
Arjuna directs Uttara by identifying Kaurava commanders through banners
यथाशक्ति मनुष्याणां शममालक्षयामहे । अन्येषामपि सत्त्वानामपि कीटपिपीलिकै: । द्रौपद्या: सम्परिकलेशं न क्षन्तुं पाण्डवो5हति,हम देखते हैं, मनुष्य हों या अन्य जीव-जन्तु अथवा कीड़े-मकोड़े आदि ही क्यों न हों, सबमें अपनी-अपनी शक्तिके अनुसार सहनशीलताकी एक सीमा होती है। द्रौपदीको जो वष्ट दिये गये हैं, उन्हें पाण्डुपुत्र अर्जुन कभी क्षमा नहीं कर सकते
yathāśakti manuṣyāṇāṃ śamam ālakṣayāmahe | anyeṣām api sattvānām api kīṭapipīlikaiḥ | draupadyāḥ samparikleśaṃ na kṣantuṃ pāṇḍavo 'rhati |
قال كṛپا: «نحن نرى أن للبشر—بحسب طاقتهم—حدًّا لما يستطيعون احتماله؛ وكذلك سائر الكائنات الحيّة، حتى الحشرات الصغيرة والنمل. إن البلاء الجسيم الذي أُنزل بدراوبدي ليس مما يستطيع الباندافا (أرجونا) أن يغفره.»
कृप उवाच
Educational Q&A
Forbearance has a natural limit determined by one’s capacity; when a grave injustice crosses that limit, especially against the vulnerable or dishonored, forgiveness may no longer be ethically or psychologically possible—prompting a demand for justice.
Kṛpa comments on the intensity of Draupadī’s suffering and argues that such torment cannot be tolerated or pardoned by the Pāṇḍava—implicitly pointing toward the inevitability of retaliation and the coming conflict.