Shloka 31
आचार्य-क्षमा, देśa–kāla-नīti, तथा भेद-दोषः
Teacher-Reconciliation, Timing-Policy, and the Fault of Factionalism
विशेषत इहास्माकं निमित्तानि विनाशने । उल्काभिश्ष प्रदीप्ताभिबाध्यते पृतना तव । वाहनान्यप्रहृष्टानि रुदन्तीव विशाम्पते,राजा दुर्योधन! विशेषतः यहीं हमारे लिये विनाश-सूचक अपशकुन हो रहे हैं। तुम्हारी सेनाके ऊपर जलती हुई उल्काएँ गिर-गिरकर उसे पीड़ा देती हैं। तुम्हारे वाहन (हाथी-घोड़े) अप्रसन्न तथा रोते-से दीखते हैं
viśeṣata ihāsmākaṃ nimittāni vināśane | ulkābhiḥ pradīptābhir bādhyate pṛtanā tava | vāhanāny aprahṛṣṭāni rudantīva viśāmpate rājā duryodhana ||
قال درونا: «هنا، على وجه الخصوص، تظهر لنا طوالع تُنذر بهلاكنا. إن جيشك يُضايَق إذ تتساقط عليه الشُّهُب المتقدة. ودوابّك—الخيل والفيلة—كئيبة لا فرح فيها، كأنها تبكي، يا سيّد الناس، أيها الملك دوريودhana.»
द्रोण उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the traditional epic idea that adharma and impending downfall manifest as ominous signs; wise counsel urges leaders to read warnings, restrain pride, and act with discernment rather than blind aggression.
Droṇa addresses King Duryodhana, reporting inauspicious portents: fiery meteors seem to strike the army, and the animals and mounts appear dejected and ‘weeping,’ suggesting imminent calamity for their side.