Shloka 20
आचार्य-क्षमा, देśa–kāla-नīti, तथा भेद-दोषः
Teacher-Reconciliation, Timing-Policy, and the Fault of Factionalism
Devanagari script
अजुन उवाच एकान्तं रथमास्थाय पद्धयां त्वमवपीडयन् । दृढं च रश्मीन् संयच्छ शड्खं ध्मास्याम्यहं पुन:,अर्जुन बोले--राजकुमार! अब तुम रथपर अच्छी तरह जमकर बैठ जाओ और अपनी टाँगोंसे बैठनेके स्थानको जकड़ लो। साथ ही घोड़ोंकी रासको दृढ़तापूर्वक पकड़े रहो। मैं फिर शंख बजाऊँगा
Translation
قال أرجونا: «يا أيها الأمير، اثبت الآن على العربة واجلس بإحكام واضغط بقدميك على موضع الجلوس. وأمسك زمام الخيل بقوة. سأ吹 الصدفة مرة أخرى.»
Word by Word
अर्जुनःArjuna
अर्जुनः:
Karta
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
एकान्तम्to a secluded place / aside
एकान्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootएकान्त
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
आस्थायhaving mounted / having taken (seat)
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
पादाभ्याम्with (your) two feet
पादाभ्याम्:
Karana
TypeNoun
Rootपाद
FormMasculine, Instrumental, Dual
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
अवपीडयन्pressing down / bracing
अवपीडयन्:
TypeVerb
Rootअव-पीड्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
दृढम्firmly
दृढम्:
TypeAdjective
Rootदृढ
FormNeuter (adverbial use), Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
रश्मीन्reins
रश्मीन्:
Karma
TypeNoun
Rootरश्मि
FormMasculine, Accusative, Plural
संयच्छhold tight / restrain
संयच्छ:
TypeVerb
Rootसम्-यम्
FormImperative, 2, Singular
शङ्खम्conch
शङ्खम्:
Karma
TypeNoun
Rootशङ्ख
FormMasculine, Accusative, Singular
ध्मास्यामिI will blow
ध्मास्यामि:
TypeVerb
Rootध्मा
FormSimple Future, 1, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Speaker
अजुन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes