Shloka 4
Role-Allocation in Virāṭa’s Court: Nakula, Sahadeva, and Draupadī’s Concealment
ग्रन्थिको नाम नाम्नाहं कर्मतत् सुप्रियं मम । कुशलो>थस्म्यश्वशिक्षायां तथैवाश्वचिकित्सने | प्रियाश्न॒ सततं मे5श्वा: कुरुराज यथा तव,मैं राजसभामें ग्रन्थिक नामसे अपना परिचय दूँगा। घोड़ोंकी देखभालका काम मुझे अत्यन्त प्रिय है। उन्हें भाँति-भाँतिकी चालें सिखाने और उनकी चिकित्सा करनेमें भी मैं निपुण हूँ। कुरुागाज! आपकी ही भाँति मुझे भी घोड़े सदैव प्रिय रहे हैं-
granthiko nāma nāmnāhaṁ karma tat supriyaṁ mama | kuśalo ’thāsmy aśvaśikṣāyāṁ tathaivāśvacikitsane || priyāś ca satataṁ me ’śvāḥ kururāja yathā tava ||
قال ناكولا: «سأُعرّف نفسي في مجلس الملك باسم “غرانثيكا”. إن عمل رعاية الخيل أحبّ الأعمال إليّ. وأنا ماهر في تدريبها—أعلّمها ضروب المشي والعدو—وكذلك في معالجة أسقامها. يا ملك الكورو، لقد كانت الخيل عزيزة عليّ على الدوام، كما هي عزيزة عليك.»
नकुल उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma through competent service: even in concealment, one upholds integrity by offering genuine skill and beneficial work. It also underscores self-restraint and adaptability—using one’s strengths responsibly to meet circumstances without abandoning righteous conduct.
During the Pandavas’ incognito year, Nakula explains the identity he will assume at King Virāṭa’s court. He presents himself as ‘Granthika’ and states his expertise in horse-training and veterinary care, noting his lifelong fondness for horses—thereby justifying his role in the royal establishment.