Shloka 15

कृपवाक्यं तथा नीत्युपदेशः

Kṛpa’s Counsel and a Discourse on Statecraft

Devanagari script

पुरे जनपदे चापि यत्र राजा युधिष्ठिर: । दानशीलो वदान्यश्न निभूतो हीनिषेवक: । जनो जनपदे भाव्यो यत्र राजा युधिष्ठिर:,“तात! जिस नगर या राष्ट्रमें राजा युधिष्ठिर निवास करते होंगे, वहाँके राजाओंका अकल्याण नहीं हो सकता। जहाँ राजा युधिष्ठिर होंगे, उस जनपदके लोगोंको दानशील, उदार, विनयी और लज्जाशील होना चाहिये

Transliteration

pure janapade cāpi yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ | dānaśīlo vadānyaś ca nibhūto hrī-niṣevakaḥ | jano janapade bhāvyo yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ ||

Translation

قال فايشَمبايانا: «في أيّ مدينةٍ أو ريفٍ يقيم الملك يُدْهِشْتِهيرا، ينبغي لأهلها أن يكونوا أسخياء مبذولين، متواضعين محتشمين، ذوي حياءٍ (وازعٍ أخلاقي). فحيث يكون يُدْهِشْتِهيرا تتشكّل سِمَةُ المملكة على مثالِه الدارميّ.»

Word by Word

पुरेin the city

जनपदेin the country/realm

चand

अपिalso/even

यत्रwhere

राजाthe king

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira

दानशीलःgenerous (having the habit of giving)

वदान्यःliberal, munificent

स्निग्धःkind, affectionate

निभूतःhumble, subdued

हीनिषेवकःone who serves the lowly (or: who is attended by humble servants)

जनःthe people

जनपदेin the realm

भाव्यःought to be / should be

यत्रwhere

राजाthe king

युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Yudhiṣṭhira

pura (city)

janapada (realm/countryside)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes