Shloka 24
Adhyāya 14: Sudēṣṇā Sends Sairandhrī to Kīcaka’s House (सुदेष्णा–सैरन्ध्री–कीचक संवादः)
Devanagari script
जज्वाल चाग्निमदनो दावाग्निरिव निर्दय: । त्वत्सड्र्माभिसंकल्पविवृद्धो मां दहत्ययम्,“निर्दयी कामदेव अग्निस्वरूप होकर दावानलकी भाँति मेरे हृदयरूपी वनमें जल उठा है। तुम्हारे समागमका संकल्प इसमें घीका काम करता है। इससे अत्यन्त प्रज्वलित होकर यह काम मुझे जला रहा है
Transliteration
jajvāla cāgnimadano dāvāgnir iva nirdayaḥ | tvatsaṅgamābhisaṅkalpa-vivṛddho māṃ dahaty ayam ||
Translation
قال فايشَمبايانا: «إنَّ كاما القاسي، وقد اتخذ هيئة النار، قد اشتعل في غابة قلبي كحريقٍ في الأدغال. وإنَّ عزمَ الاتحاد بكِ يغذّيه كالسمن المصفّى (ghee)؛ فإذ اشتدَّ لهيبه صار هذا الهوى يحرقني الآن.»
Word by Word
जज्वालblazed, flared up
जज्वाल:
TypeVerb
Rootज्वल्
Formलिट् (परोक्शभूत/परफेक्ट), परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अग्निमदनःthe fire-like Madana (Love-god)
अग्निमदनः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्निमदन
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दावाग्निःforest-fire
दावाग्निः:
TypeNoun
Rootदावाग्नि
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवlike, as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
निर्दयःmerciless
निर्दयः:
TypeAdjective
Rootनिर्दय
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
त्वत्सङ्गमाभिसंकल्पविवृद्धःgrown/increased by the resolve for union with you
त्वत्सङ्गमाभिसंकल्पविवृद्धः:
TypeAdjective
Rootत्वत् + सङ्गम + अभिसंकल्प + विवृद्ध
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, द्वितीया, एकवचन
दहतिburns
दहति:
TypeVerb
Rootदह्
Formलट्, परस्मैपद, प्रथम, एकवचन
अयम्this (one/this fire i.e., love)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaK
Kāma (Madana)A
Agni (fire, as metaphor)D
Dāvāgni (forest fire, as metaphor)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes