Shloka 3
Nakula’s Reception in Matsya: Appointment as Aśvasūta
Horse-master
त॑ प्रेक्ष्य राजोपगतं सभातले व्याजात् प्रतिच्छन्नमरिप्रमाथिनम् । विराजमान परमेण वर्चसा सुतं महेन्द्रस्य गजेन्द्रविक्रमम्,छटद्मावेशसे अपने स्वरूपको छिपाकर सभाभवनमें आया हुआ वह शत्रुविजयी वीर पुरुष अपने उत्कृष्ट तेजसे प्रकाशित हो रहा था। गजराजके समान बल-विक्रमवाले उस महेन्द्रपुत्र अर्जुनको देखकर राजाने समस्त सभासदोंसे पूछा--“यह कहाँसे आया है? आजसे पहले मैंने कभी इसके विषयमें नहीं सुना है।” राजाके पूछनेपर उन मनुष्योंमेंसे किसीने उस पुरुषको अपना परिचित नहीं बताया। तब राजाने आश्चर्ययुक्त होकर यह बात कहीं--
taṁ prekṣya rājopagataṁ sabhātale vyājāt pratichannam aripramāthinām | virājamānaṁ parameṇa varcasā sutaṁ mahendrasya gajendravikramam ||
ولمّا رآه يدخل قاعةَ المجلس—وقد تعمّد إخفاء هويته، وهو مع ذلك قاهرُ الأعداء—كان يتلألأ بأسمى بهاء. فلمّا أبصر الملكُ ابنَ ماهيندرا (أرجونا)، الذي كانت قوته وخطاه كخطى فيلٍ سيّد، سأل جميعَ أهل البلاط: «من أين جاء هذا؟ إلى اليوم لم أسمع به قط.» وحين سأل الملك لم يدّعِ أحدٌ من أولئك الرجال معرفةَ ذلك الشخص. عندئذٍ، وقد ملأه العجب، تابع الملك كلامه.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even when dharma requires concealment (as during the Pāṇḍavas’ incognito year), true excellence cannot be fully hidden: inner tejas and character reveal themselves, prompting discernment and ethical inquiry rather than rash judgment.
A disguised, unknown warrior enters the royal assembly. Though his identity is hidden, his radiance and enemy-crushing bearing stand out. The king asks the courtiers who he is and where he came from; no one recognizes him, and the king speaks in astonishment.