Shloka 48
इन्द्रवृत्रयुद्धवर्णनम्
Indra–Vṛtra Conflict and the Adversaries’ Tapas-Targeting Counsel
उनके ऐसा कहनेपर श्रीरामचन्द्रजीने कहा--“भगवन्! आपको इस तरह आक्षेप नहीं करना चाहिये ।। नाहमप्यधमो धर्मे क्षत्रियाणां द्विजातिषु । इक्ष्वाकूणां विशेषेण बाहुवीर्यें न कत्थनम्,“मैं भी समस्त द्विजातियोंमें क्षत्रियरर्मका पालन करनेमें अधम नहीं हूँ। विशेषतः इक्ष्वाकुवंशी क्षत्रिय अपने बाहुबलकी प्रशंसा नहीं करते”
nāham apy adhamaḥ dharme kṣatriyāṇāṁ dvijātiṣu | ikṣvākūṇāṁ viśeṣeṇa bāhuvīrye na katthanam ||
فلمّا قال ذلك، أجابه شري راماتشاندرا: «أيها المبجَّل، لا ينبغي لك أن تعاتبني على هذا النحو. فلستُ دون غيري في إقامة دارما الكشاتريا بين ذوي الميلادين. وعلى الأخصّ في سلالة إكشواكو، لا يتباهى الكشاتريا بقوة سواعدهم.»
लोमश उवाच
Educational Q&A
True kṣatriya conduct combines steadfast adherence to dharma with restraint in speech: even when strong and capable, one should avoid self-praise and boasting, especially regarding martial power.
After being addressed in a reproachful or challenging way, Rāma responds respectfully, asserting that he is not deficient in kṣatriya duty, while emphasizing the Ikṣvāku ideal that valor is shown through action, not through boasting.