Shloka 25
Tīrtha-yātrā: Prayāga-saṅgama and Gayaśiras—Rājarṣi Gaya’s Mahāyajña
लोमशस्योपसंगृहा[ पादौ द्वैपायनस्य च । नारदस्य च राजेन्द्र देवर्षे: पर्वतस्य च,राजेन्द्र! तदनन्तर महर्षि लोमश, द्वैपायन व्यास, देवर्षि नारद और पर्वतके चरणोंका स्पर्श करके वनवासी ब्राह्मणों, पुरोहित धौम्य और लोमश आदिके साथ वीर पाण्डव तीर्थयात्राके लिये निकले। मार्गशीर्षकी पूर्णिमा व्यतीत होनेपर जब पुष्य नक्षत्र आया तब उसी नक्षत्रमें उन्होंने यात्रा प्रारम्भ की
lomaśasyopasaṅgṛhya pādau dvaipāyanasya ca | nāradasya ca rājendra devarṣeḥ parvatasya ca ||
قال فايشَمبايانا: «يا أيها الملك، ثم إنهم لمسوا بخشوعٍ أقدام الحكيم لوماشَ، وأقدام دْوَيْبايانا فياسا، وكذلك قدميّ الرائي الإلهي نارادا والديڤارشي بارڤاتا. وبعد ذلك خرج أبناء باندو الشجعان في حجّهم إلى التيَرثات المقدّسة، ومعهم براهمةُ الغابة وكاهنهم داوْمْيا، ومع لوماشَ وغيرِه. ولمّا انقضى بدرُ شهر مارغَشِيرشا وحلّت منزلةُ القمر بوشْيا، ابتدؤوا رحلتهم تحت ذلك النجم المبارك.»
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma through humility and proper conduct: honoring great sages by touching their feet, seeking guidance before major undertakings, and beginning important journeys at an auspicious time—showing that ethical action is strengthened by reverence, counsel, and disciplined timing.
After paying respects to Lomaśa, Vyāsa, Nārada, and Parvata, the Pāṇḍavas depart for a tīrtha-pilgrimage, accompanied by Dhaumya and other brāhmaṇas. They commence the journey when the Puṣya nakṣatra arrives after the Mārgaśīrṣa full moon.