अध्याय ९० — लोमशोपदेशः तथा तीर्थयात्रानिश्चयः
Lomaśa’s Counsel and the Resolve for Pilgrimage
सरस्वती महापुण्या हृदिनी तीर्थमालिनी । समुद्रगा महावेगा यमुना यत्र पाण्डव,तीर्थोंकी पंक्तिसे सुशोभित सरस्वती नदी बड़ी पुण्यदायिनी है। पाण्डुनन्दन! समुद्रमें मिलनेवाली महावेगशालिनी यमुना भी उत्तर दिशामें ही हैं
Sarasvatī mahāpuṇyā hṛdinī tīrthamālinī | samudragā mahāvegā Yamunā yatra Pāṇḍava ||
قال دهاوميا: «إن ساراسفتي (Sarasvatī) نهرٌ بالغُ القداسة، يُبهج القلب، وتزيّنه كالإكليل صفوفُ الـtīrtha. وهناك أيضًا، يا ابنَ باندو (Pāṇḍava)، نهرُ يَمُنا (Yamunā) ذو الجريان الجبّار السريع، يمضي حتى يلقى البحر.»
धौम्य उवाच
The verse elevates tīrtha-yātrā (pilgrimage) as a dharmic practice: sacred rivers and their tīrthas are portrayed as sources of puṇya (merit) and inner purification, guiding the listener toward disciplined, value-centered living.
Dhaumya is describing holy rivers and pilgrimage regions to the Pāṇḍava, highlighting the Sarasvatī with many tīrthas and the swift Yamunā that flows toward the sea—part of a broader guidance about sacred places during the Pāṇḍavas’ forest period.